بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٥ - مقاله مرحوم مصنف و رأى ايشان

مقاله مرحوم مصنّف و رأى ايشان‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

ظاهرا نفس تقييد به غايت ظهورى ندارد در اينكه غايت در مغيّا داخل و يا از آن خارج است بلكه هركدام از دخول و خروج بايد مستند باشد به قرائن خاصّه‌اى كه مقرون با كلام هستند لذا اگر قرينه قائم شد كه غايت در مغيّا داخل است بآن حكم كرده چنانچه اگر بر عدم دخولش قائم گرديد بايد حكم نمود كه غايت از مغيّا خارج است.

استدراك‌

بلى، شايسته نيست در جائيكه غايت، غايت براى حكم باشد همچون مثال « كلّ شيئ حلال الخ» نزاع در عدم دخول غايت واقع شود بلكه مى‌بايد حضرات باتّفاق كلمه بفرمايند در چنين جائى غايت از مغيّا خارجست چه آنكه معنا ندارد معرفت و علم بحرام در حكم حلال داخل باشد يعنى پس از آنكه قطع و يقين پيدا كرديم كه فلان شيئ حرام است باز بگوئيم در حكم بحلّيّت داخل است.

بيان مراد

قوله: و اتمّوا الصّيام الى اللّيل: آيه (١٨٧) از سوره بقره.

قوله: خلاف الاصوليّين فيه من جهتين: ضمير در « فيه » به مفهوم غايت راجع است.

قوله: هل هى داخلة فى المغيّى حكما: ضمير « هى » به غايت راجع است، بنابراين اگر غايت را در حكم مغيّا داخل دانستيم در آيه شريفه بايد بگوئيم روزه داشتن شب نيز واجب است مگر قرينه بر عدم دخولش قائم گردد چنانچه در شرع انور قرينه بر آن در دست مى‌باشد.

قوله: او خارجة عنه: ضمير در « عنه » به مغيّا عود مى‌كند.