بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٤ - سوم - مفهوم غايت

كلّ شيئ حلال حتّى تعرف انّه حرام بعينه.

( هرچيزى حلال و مباح بوده تا آنكه بدانى عينا و مشخّصا حرام است).

بين اصوليّون از دو جهت در آن بحث و گفتگو مى‌باشد.

جهت اوّل‌

جهت اوّل اينستكه آيا غايت در منطوق يعنى در حكم مغيّى داخل است يا داخل نيست؟

حضرات اختلاف دارند كه غايت يعنى كلمه‌اى كه بعد از ادات غايت همچون « الى » و « حتّى » ذكر مى‌شود آيا در مغيّى از نظر حكم داخل بوده يا از آن خارج است باين مغيّا كه مغيّا از حيث موضوع و حكم به غايت منتهى مى‌گردد، در اين مسئله اقوالى پيدا شده:

از جمله اين اقوال آنستكه:

برخى تفصيل داده‌اند بين اينكه غايت از جنس مغيّا يا از غير جنس آن باشد لذا در صورت اوّل فرموده‌اند كه غايت در مغيّا داخلست مانند: صمت النّهار الى اللّيل.

چه آنكه در اينمثال « ليل » از جنس « نهار » بوده و هردو زمان مى‌باشند لاجرم غايت يعنى « ليل » در « نهار » داخل است.

ولى در صورت دوّم داخل نيست مانند: كلّ شيئ حلال الى آخر.

زيرا در اينمثال « حرام » از جنس « حرام » نيست در نتيجه حرام بعد از آنكه دانسته شد ديگر داخل در مغيّا يعنى حكم به حلّيّت نيست.

و از جمله اين اقوال آنستكه:

بعضى تفصيل داده‌اند بين اينكه غايت بعد از كلمه « الى » واقع شده يا پس از « حتّى » بيايد لذا در صورت اوّل فرموده‌اند غايت در مغيّا داخل نبوده ولى در فرض دوّم مانند: كلّ السّمكة حتّى رأسها داخل است.