بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨١ - مقصود از كلمه«حتى»

استمرار و بقائش تا زمانى است كه علم به نجاست حاصل نشده باشد ولى پس از تحقّق اين غايت بالقطع و اليقين حكم بطهارت نيز زائل مى‌گردد.

ولى در مواردى كه قرينه‌اى بر ارجاع تقييد به حكم در دست نداريم و رجوعش بهريك از موضوع، محمول و حكم محتمل است مى‌توان اينطور ادّعاء نمود كه ظاهر تقييد آنستكه قيد را بايد به حكم راجع دانست و اين معنا مطابق با ظهور و قاعده مى‌باشد و آنچه در اينمقام نياز بقرينه دارد رجوع نمودن قيد به موضوع و محمول مى‌باشد.

بنابراين رأى مرحوم مصنّف اين مى‌شود كه غايت داراى مفهوم مى‌باشد.

قوله: يقع الكلام عنها: ضمير مجرورى در « عنها » به كلمه حتّى راجع بوده و حرف جارّ يعنى « عن » بمعناى « فى » مى‌باشد.

قوله: و ان كانت تدخل على الغاية: ضمير در « كانت » به عاطفه راجع مى‌باشد.

قوله: ايضا: همانطورى كه جارّه بر غايت داخل مى‌گردد.

قوله: لانّ هذا هو معنى العطف: مشار اليه « هذا » دخول ما بعد در ما قبل مى‌باشد.

قوله: ماتوا ايضا: همانطوريكه مردم مى‌ميرند.

قوله: الّا يكون المعطوف بها: يعنى الّا يكون الّذى عطف بسبب حتّى.

قوله: هو الاسبق فى الحكم: ضمير « هو » به « معطوف بها» عود مى‌كند.

قوله: فانّه قد اختلفوا: ضمير در « فانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: و من الغاية نفسها: يعنى و على انتفاء سنخ الحكم من الغاية نفسها.

قوله: اذا لم تكن داخلة فى المغيّى: ضمير در « لم تكن» به غايت عود مى‌كند.

قوله: فاذا كانت قيدا للحكم: ضمير در « كانت » به غايت راجع است.

قوله: كانت ظاهرة: ضمير در « كانت » به غايت برمى‌گردد.

قوله: فلا دلالة لها على المفهوم: ضمير در « لها » به غايت عود مى‌كند.