بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٨ - آراء در مسئله و بيان حق در آن

العالم.

قوله: او متعلّق الموضوع: مانند اينكه گفته شود: اكرم زيدا ابوه عالم.

قوله: فان كان الاوّل: يعنى اگر تقييد بوصف مآلش به تقييد حكم باشد.

قوله: بمقتضى الاطلاق: يعنى اطلاق تقييد به وصف مذكور بدون اشاره به وصف و قيدى ديگر مقتضى است كه نفس وصف مذكور علّت منحصره براى ثبوت حكم مى‌باشد.

قوله: انحصاره فيه: ضمير در « انحصاره » به حكم و در « فيه » به وصف عود مى‌كند.

قوله: لانّه حينئذ: ضمير در « لانّه » به انتفاء حكم عند انتفاء وصف راجع بوده و مراد از « حينئذ » حين يكون التّقييد بالوصف تقييدا لنفس الموضوع او متعلّقه مى‌باشد.

قوله: اذ انّه يكون التّعبير الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: للحكم عليه: ضمير در « عليه » به موضوع راجع است.

قوله: فانّ المفهوم منه: ضمير در « منه » به قول القائل « اصنع شكلا الخ» راجع است.

قوله: فعبّر عنه: ضمير در « عنه » به مربّع راجع است.

قوله: الدّالّة عليه: ضمير در « عليه » به مربّع برمى‌گردد.

قوله: و هى فى المثال: ضمير « هى » به العبارة المؤلّفة الخ راجع است.

قوله: و هى بمنزلة كلمة مربّع: ضمير « هى » به عبارت « شكل رباعى قائم الزّوايا متساوى الاضلاع» راجع است.

قوله: كذلك ما هو بمنزلتها لا تدلّ عليه: ضمير در « بمنزلتها » به جمله « اصنع مربّعا» راجع بوده و ضمير در « عليه » به الانتفاء عند انتفاء الوصف راجع است.

قوله: لانّه فى الحقيقة: ضمير در « لانّه » به مثال « اصنع شكلا رباعيّا الخ» راجع است.