مزيل اللبس في مسألتي شق القمر و ردّ الشمس
(١)
٥ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١٣ ص
(٤)
١٩ ص
(٥)
٢١ ص
(٦)
٢٢ ص
(٧)
٢٢ ص
(٨)
٣٦ ص
(٩)
٣٩ ص
(١٠)
٥٠ ص
(١١)
٥١ ص
(١٢)
٥٢ ص
(١٣)
٥٣ ص
(١٤)
٥٤ ص
(١٥)
٥٥ ص
(١٦)
٥٦ ص
(١٧)
٥٧ ص
(١٨)
٥٨ ص
(١٩)
٥٩ ص
(٢٠)
٩٠ ص
(٢١)
٩١ ص
(٢٢)
٩٢ ص
(٢٣)
٩٣ ص
(٢٤)
٩٤ ص
(٢٥)
٩٥ ص
(٢٦)
٩٦ ص
(٢٧)
٩٧ ص
(٢٨)
٩٨ ص
(٢٩)
٩٩ ص
(٣٠)
١٣٠ ص
(٣١)
١٣١ ص
(٣٢)
١٣٢ ص
(٣٣)
١٣٣ ص
(٣٤)
١٣٤ ص
(٣٥)
١٣٥ ص
(٣٦)
١٣٦ ص
(٣٧)
١٣٧ ص
(٣٨)
١٣٨ ص
(٣٩)
١٣٩ ص
(٤٠)
١٩٠ ص
(٤١)
١٩١ ص
(٤٢)
١٩٢ ص
(٤٣)
١٩٣ ص
(٤٤)
١٩٤ ص
(٤٥)
١٩٥ ص
(٤٦)
١٩٦ ص
(٤٧)
١٩٧ ص
(٤٨)
١٩٨ ص
(٤٩)
١٩٩ ص
(٥٠)
٢١٠ ص
(٥١)
٢١١ ص
(٥٢)
٢١٢ ص
(٥٣)
٢١٣ ص
(٥٤)
٢١٤ ص
(٥٥)
٢١٥ ص
(٥٦)
٢١٦ ص
(٥٧)
٢١٧ ص
(٥٨)
٢١٨ ص
(٥٩)
٢١٩ ص
(٦٠)
٢٢٠ ص
(٦١)
٢٢١ ص
(٦٢)
٢٢٢ ص
(٦٣)
٢٢٣ ص
(٦٤)
٢٢٤ ص
(٦٥)
٢٢٥ ص
(٦٦)
٢٢٦ ص
(٦٧)
٢٢٧ ص
(٦٨)
٢٢٨ ص
(٦٩)
٢٢٩ ص
(٧٠)
٢٢٠ ص
(٧١)
٢٢١ ص
(٧٢)
٢٢٢ ص
(٧٣)
٢٢٣ ص
(٧٤)
٢٢٤ ص
(٧٥)
٢٢٥ ص
(٧٦)
٢٢٦ ص
(٧٧)
٢٢٧ ص
(٧٨)
٢٢٨ ص
(٧٩)
٢٢٩ ص
(٨٠)
٢٨٣ ص
(٨١)
٢٨٥ ص
(٨٢)
٢٨٧ ص
(٨٣)
٢٨٨ ص
(٨٤)
٢٩١ ص
(٨٥)
٢٩٣ ص
(٨٦)
٢٩٨ ص
(٨٧)
٢٩٨ ص
(٨٨)
٣٠٠ ص
(٨٩)
٣٠٢ ص
(٩٠)
٣٠٥ ص
(٩١)
٣٠٧ ص
(٩٢)
٣١٠ ص
(٩٣)
٣١٢ ص
(٩٤)
٣١٣ ص
(٩٥)
٣١٤ ص
(٩٦)
٣٢٦ ص
(٩٧)
٣٢٧ ص
(٩٨)
٣٣٧ ص
(٩٩)
٣٤١ ص
(١٠٠)
٥٠٠ ص
(١٠١)
٥٠١ ص
(١٠٢)
٥٠٢ ص
(١٠٣)
٥٠٣ ص
(١٠٤)
٥٠٤ ص
(١٠٥)
٥٠٥ ص
(١٠٦)
٥٠٦ ص
(١٠٧)
٥٠٧ ص
(١٠٨)
٥٠٨ ص
(١٠٩)
٥٠٩ ص
(١١٠)
٥١٠ ص
(١١١)
٥١١ ص
(١١٢)
٥١٢ ص
(١١٣)
٥١٣ ص
(١١٤)
٥١٤ ص
(١١٥)
٥١٥ ص
(١١٦)
٥١٦ ص
(١١٧)
٥١٧ ص
(١١٨)
٥١٨ ص
(١١٩)
٥١٩ ص
(١٢٠)
٥٢٠ ص
(١٢١)
٥٢١ ص
(١٢٢)
٥٢٢ ص
(١٢٣)
٥٢٣ ص
(١٢٤)
٥٢٤ ص
(١٢٥)
٥٢٥ ص
(١٢٦)
٥٢٦ ص
(١٢٧)
٥٢٧ ص
(١٢٨)
٥٢٨ ص
(١٢٩)
٥٢٩ ص
(١٣٠)
٥٣٠ ص
(١٣١)
٥٣١ ص
(١٣٢)
٥٣٢ ص
(١٣٣)
٥٣٣ ص
(١٣٤)
٥٣٤ ص
(١٣٥)
٥٣٥ ص
(١٣٦)
٥٣٦ ص
(١٣٧)
٥٣٧ ص
(١٣٨)
٥٣٨ ص
(١٣٩)
٥٣٩ ص
(١٤٠)
٥٤٠ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص

مزيل اللبس في مسألتي شق القمر و ردّ الشمس - الخرسان، السيد محمد مهدي - الصفحة ١٤٩

وخضع بعض المفسّرين الذين لعقوا فتات الموائد عند الحاكمين فقالوا بأهوائهم، فكان الإنحراف الضال، وقد أخذوا دورهم في مروياتهم في كتب التفسير، وقد نبّه غير واحد إلى مروقهم، وكان الإسناد في التفسير بالمأثور أقلّ ضرراً من التفسير بالرأي، ووصل الحال ببعضهم إلى الخروج حتى على قواعد اللغة العربية، كما فيما نحن فيه في المقام، في آية الانشقاق، ولنقرأ بعض ما عند المفسّرين في ذلك .

ما الذي قاله المفسّرون ؟

سأذكر أقوال المفسّرين من مختلف المذاهب الإسلامية من شيعة وسنة بمن فيهم من الأحناف والمالكية والشافعية والحنابلة، وإلى القارئ بعض ما قالوه:

أولاً: من الشيعة ما قال الشيخ الطوسي في تفسير التبيان [١]:

ومن أنكر انشقاق القمر وأنّه كان، وحمل الآية على كونه فيما بعد، كالحسن البصري وغيره واختاره البلخي، فقد ترك ظاهر القرآن، لأنّ قوله (انشق) يفيد الماضي، وحمله على الاستقبال مجاز، وقد روى انشقاق القمر عبد الله بن مسعود، وأنس بن مالك، وابن عمر، وحذيفة، وابن عباس، وجبير بن مطعم، ومجاهد، وإبراهيم، وقد أجمع المسلمون عليه، ولا يعتدّ بخلاف من خالف فيه لشذوذه، لأنّ القول به اشتهر بين الصحابة فلم ينكره أحد، فدلّ على صحته وأنّهم أجمعوا عليه، فخلاف من خالف فيما بعدُ لا يُلتفت إليه .

ومن طعن في انشقاق القمر بأنّه لو كان لم يخف على أهـل الأقـطار فقد أبعد [٢] ، لأنّه يجوز أن يحجبه الله عنهم بغيم، ولأنّه كان ليلاً فيجوز أن يكون الناس نياماً فلم يعلموا به،


[١] تفسير التبيان ٩: ٤٤٣ ط النجف الأشرف .

[٢] لقد ذكر الملا علي القاري في شرح الشفا بهامش نسيم الرياض ٣: ٨ فقال: وقد نقل الحافظ المزي عن ابن تيمية أنّ بعض المسافرين ذكر أنّه وجد في بلاد الهند بناءً قديماً مكتوباً عليه بني ليلة انشق القمر.