بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٠٢ - عامل حرص ضعف ايمان و توكل

ضادّ الطمع بالورع؛ [١] با جاه‌طلبى و فزون‌طلبى به وسيله پاكدامنى و پرهيزكارى، مبارزه كن و الطّمع يذلّ الامير؛ [٢] و طمع به مال و مقام، فرمانده را ذليل مى‌كند.

به نظر مى‌آيد ريشه طمع حرص باشد. بدين روى، على (ع) در جمله‌اى مى‌فرمايد: يسير الحرص يحمل على كثير الطّمع؛ [٣] علاقه شديد به جاه و مقام و ثروت، و لو كم باشد، انسان را به طمع و خواهش زياد نفس وامى‌دارد، و فزون‌طلبى و زياده‌خواهى و تماميت‌خواهى، شخص را طمعكار و آرزومند مى‌كند.

از روايات استفاده مى‌شود علاج حرص به وسيله قناعت است. از اين رو، على (ع) مى‌فرمايد:

قصّد من حرصك وقف عند المقدور من رزقك تحرز دينك؛ [٤]حرص خود را كم و كوتاه كن و بر آنچه از روزى بر تو مقدّر شده، توقف كن. در اين صورت، دين خود را حفظ مى‌كنى.

عامل حرص ضعف ايمان و توكل

عمده‌ترين عامل حرص، ضعف ايمان و توكل است. امير المؤمنين (ع) مى‌فرمايد:

كيف يتخلّص من عناء الحرص من لم يصدق توكّله؛ [٥] كسى كه توكل صادقانه و اعتماد به خدا و رزاقيت او ندارد، چگونه مى‌تواند از زحمت و شفقت حرص رهايى يابد؟ آنچه انسان را آرامش و اطمينان مى‌بخشد، حسن ظن به وعده‌هاى خدا و توكل به او است؟

[١]. عيون الحكم و المواعظ، ص ٣٠٩.

[٢] همان، ص ٤٤.

[٣]همان، ص ٥٤٩.

[٤] همان، ص ٣٧٢.

[٥] ميزان الحكمه، ج ٤، ص ٣٦٦.