بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٩٤ - نفس لوّامه

گفتار نوزدهم: شيطان در كمين عالمان

نفس لوّامه‌

يكى از ابعاد وجودى بشر، جنبهء انسانى و معنوى اوست كه از نعمت عقل برخوردار است و به وسيلهء آن مى‌تواند خوب و بد را بفهمد، خير را از شر تشخيص دهد، پشت‌وروى كارها را ملاحظه كند، دستورهاى الهى را بررسى كند و راه درست را انتخاب نمايد. در نتيجه، اگر زمانى به بدى و گناه مبتلا شد، بى‌تفاوت نيست و خود را سرزنش و ملامت مى‌كند كه نبايد اين كار را مى‌كردم. انسان بسيارى اوقات اين حالت وجدانى را در خودش مى‌يابد و از اينكه كار نادرستى كرده و يا به كسى ناسزا گفته، خود را مذمّت مى‌كند و وقتى هيجانات روحى كه در اثر عصبانيت پيش آمد، فروكش كرد، به اشتباه خود پى مى‌برد و نيرويى از باطن او را سرزنش مى‌كند. اين همان نفس لوّامه (بسيار سرزنش‌كننده) است. قرآن در كنار قسم به قيامت به نفس سرزنش‌گر هم قسم مى‌خورد كه معلوم مى‌شود هر دو بسيار مهم‌اند.

شباهت نفس لوّامه به قيامت

بعضى از مفسران گفته‌اند اين‌كه خداوند قيامت و نفس لوامه را در كنار هم نهاده و به هر دو قسم ياد كرده، به دليل مناسبت و شباهت اين دو به يكديگر است؛ زيرا همان‌طور