بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٥٣ - اخلاق ناپسند مانع درك حقايق

بدين جهت است كه حقايق براى انسانى كه دچار حبّ دنيا شده، به خوبى روشن نمى‌شود و يا شخص خودخواه نمى‌تواند خداشناس باشد؛ چرا كه حبّ نفس حجاب بين او و خداوند است. اينجاست كه حافظ مى‌گويد: «تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيز».

پيامبر اكرم مى‌فرمايد:

لو لا انّ الشياطين يحومون إلى قلوب بنى آدم لنظروا إلى ملكوت السّموات و الأرض؛ [١] اگر شيطانها گرد قلب بنى‌آدم نمى‌گشتند، انسانها مى‌توانستند به حقايق عالم نظر كنند و به باطن آسمان و زمين برسند؛ همان مقامى كه كه ابراهيم (ع) به آن رسيد.

و خداوند درباره او فرمود:

{/و كذلِك نُرِي إِبْراهِيم ملكُوت السّماواتِ و الْأرْضِ و لِيكُون مِن الْمُوقِنِين؛[٢] و ما اين‌چنين حقايق و باطن آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان داديم تا به مقام اهل يقين برسد.

مطابق حديث پيامبر اكرم (ص) آنچه كه مانع از رسيدن به حقايق است، احاطه و گردش شياطين و وسوسه‌هاى آنها به دور قلب انسان است و طبيعى است كه به سبب اخلاق بد انسان و نقطه‌ضعفهاى اوست كه زمينه نفوذ و رخنهء شيطان فراهم مى‌شود و در نتيجه، او نمى‌تواند به حقيقت برسد.

قرآن مى‌فرمايد:

{/اِسْتزلّهُمُ الشّيْطانُ بِبعْضِ ما كسبُوا...؛/[٣] شيطان آنها را به سبب آنچه خود كسب كردند، به لغزش انداخت.

[١] جامع السعادات، چاپ بيروت، ج ١، ص ٤٣.

[٢] انعام (٦) آيهء ٧٥.

[٣] آل عمران (٣) آيهء ١٥٥.