بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٣٠١ - انگيزههاى غرور طالبان علم

و رشته‌هاى لازم ديگر را فرا نگيريم و احيانا دارندهء آن علوم را به ديد حقارت بنگريم و كارشان را تخطئه كنيم. ثانيا، به مجرد اينكه اين علم اشرف از علوم ديگر است، خود را اشرف و افضل از ديگران بدانيم. اين يكى از شعبه‌هاى غرور اهل علم است. شعبه ديگر آن غرورى است كه ممكن است شامل اهل منبر، ائمهء جمعه و جماعت شود كه در جاى خود بايد مورد بحث و بررسى قرار گيرد.

انگيزه‌هاى غرور طالبان علم‌

همان‌طور كه هر طايفه‌اى ممكن است از يك نظر غرور پيدا كنند، كسانى كه در راه علم كار و كوشش مى‌كنند نيز ممكن است از جهاتى مغرور شوند و خطرناك‌ترين غرورها، غرورى است كه ممكن است دامنگير طالبان علم شود. يك قسم از غرور اين است كه انسان گمان كند همه علوم را مى‌تواند فراگيرد. البته اگر كسى بخواهد رشته‌هاى تحصيلى مختلفى را بياموزد، آنها را به‌طور ناقص فرا مى‌گيرد. امير المؤمنين (ع) مى‌فرمايد:

من اومأ الى متفاوت خذلته الحيل؛ [١] كسى كه به كارهاى مختلف بپردازد، چاره‌سازيها او را وامى‌گذارند.

يعنى از چاره‌انديشيها به نتيجهء مطلوب نمى‌رسد و به قول معروف چنين كسى همه‌كاره و هيچ‌كاره است. البته اين فرمايش حضرت درباره اشتغال به كارهاى گوناگون است، امّا بحث ما در مورد فراگيرى رشته‌هاى مختلف علوم است؛ مثل طب، رياضيات، فلسفه و... كه هركس نمى‌تواند به طور كامل علوم گوناگون را بياموزد، مگر امثال بو على سينا و... كه نابغه بود و درصد بسيارى از سلولهاى مغزى او فعال بود.

منقول است كه شيخ بهايى مى‌فرموده است با هر ذوفنونى درافتادم، بر او غالب آمدم؛ ولى با هر ذو فنّى درافتادم، او بر من غالب آمد. مقصود ايشان اين

[١] اصول كافى، ج ٢، باب العبادة، حديث ٣.