بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٨٤ - دنيا سراى گذر

را به اعتبار محل زندگى انسان لحاظ كنيم، در هر صورت، خير و نعمت است و مذمت دنيا در آيات و روايات و در كلام بزرگان، به اين علت است كه انسانها آن را به عنوان زندگى هميشگى اختيار مى‌كنند، هدفشان را دنيا و مطامع آن قرار مى‌دهند، دنيا را براى دنيا مى‌خواهند و توجه ندارند كه دنيا به قول امير المؤمنين (ع) ابتدايش رنج و سختى است و انتهايش فنا و نيستى: «اوّلها عناء و آخرها فناء» و به جاى دلبستن به اعمال صالح و ثواب آخرت، به مال و فرزند و زندگى ناپايدار دنيا مى‌پردازند. قرآن در ضمن مثالى جالب، زندگى زودگذر دنيا را ترسيم مى‌كند و بهترين اميد و آرزو و دلبستگى را در باقيات الصالحات مى‌داند، مى‌فرمايد:

و اِضْرِبْ لهُمْ مثل الْحياةِ الدُّنْيا كماءٍ أنْزلْناهُ مِن السّماءِ فاخْتلط بِهِ نباتُ الْأرْضِ فأصْبح هشِيماً تذْرُوهُ الرِّياحُ و كان اللّهُ على‌ كُلِّ شيْ‌ءٍ مُقْتدِراً. `الْمالُ و الْبنُون زِينةُ الْحياةِ الدُّنْيا و الْباقِياتُ الصّالِحاتُ خيْرٌ عِنْد ربِّك ثواباً و خيْرٌ أملاً؛ [١] اى پيامبر، زندگى دنيا را براى مردم اين‌گونه مثل بزن كه ما آب بارانى از آسمان نازل كرديم و به آن آب، درختان و نباتات گوناگون زمين در هم پيچيده و خرم بروييدند. پس خرد و شكسته گرديدند؛ به طورى كه بادها آن گياهان را پراكنده مى‌كنند و خداوند بر هر چيز اقتدار كامل دارد. مال و فرزندان زينت حيات دنياست، ليكن اعمال صالح كه تا قيامت باقى است، از جهت ثواب و اميد و دلبستگى نزد پروردگار بسى بهتر است.

امام صادق (ع) فرمود:

مثل الدّنيا كمثل ماء البحر كلّما شرب منه العطشان ازداد عطشا حتى يقتله؛[٢] دنيا به مانند آب دريا است كه هرچه تشنه از آن آب بياشامد، تشنگى او زيادتر مى‌شود تا او را بكشد.

[١] كهف (١٨) آيات ٤٥ و ٤٦.

[٢] اصول كافى، ج ٢، باب ذم الدنيا و الزهد فيها، ص ١٣٦، ح ٢٤.