بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٣٠٧ - انگيزههاى غرور طالبان علم

٤. خودساختگى: ما بايد گذشته از علم و دانش و علوم رسمى، از معنويات و جهات عرفانى هم برخوردار باشيم و كارهايمان از روى اخلاص و قصد قربت باشد. نمى‌توانيم بگوييم چنين امورى، وظيفه طبقه خاصى است؛ بلكه كارهاى همه بايد خدايى و دور از هواهاى نفسانى باشد. همه ما بايد كينه نداشته باشيم، بخل نورزيم، حسد نداشته باشيم، گذشت و ايثار داشته باشيم. متخلق شدن به اخلاق الهى و صفات پسنديده، وظيفه‌اى همگانى و سرمايه‌هاى معنوى لازم براى هر انسانى است. با داشتن اين حالات و روحيات، عملكردمان در هر پست و مقام و هر شأنى كه باشيم، به شكل بسيار مطلوبى خواهد بود.

از آنچه گفتيم اين نتيجه را مى‌گيريم كه ارزش علم به اين است كه اوّلا، انسان خودش ساخته و پرداخته شود و ثانيا، جامعه را به خوبى رهبرى فكرى و معنوى كند. اين همه درس، بحث، تأسيس حوزه‌ها و دانشگاهها، امكانات و صرف هزينه‌ها بدين منظور است كه افراد خودساخته و متخصّص پيدا شوند و براى همين است كه علم چنان فضيلتى دارد كه امام باقر (ع) مى‌فرمايد:

عالم ينتفع بعلمه افضل من سبعين الف عابد؛ [١]دانشمندى كه از علم و دانش او بهره برده شود، از هفتاد هزار عابد برتر است.

البته منظور آن حضرت عالمى است كه به علم او سود برده مى‌شود و علومى را كه اندوخته و شايسته و مفيد است در معرض عموم قرار دهد.

در تحصيل دانش مهم اين است كه چه علومى را به چه اندازه بدانيم؛ مثلا به اندازه‌اى كه لازم است عربى را بدانيم و لازم نيست زياد در مسائل ريز، وارد شويم؛ به‌طورى كه از علوم ديگر باز بمانيم و از همه مهم‌تر، به مطالعه كتابهاى اخلاقى مثل جامع السعادات و معراج السعاده بپردازيم تا هم خود را و هم جامعه را بسازيم. به تمام محصلان حوزوى و دانشگاهى توصيه مى‌شود

[١] جامع السعادات، چاپ بيروت، ج ٣، المقام الرابع، ص ١٥.