بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٢٦ - تفاوت مسلكها

در خانه خودش گذاشت كه افتخار تعريف مردم شامل حال او شود. وقتى صاحب استخوانها از موضوع مطلع شد، به همسايه‌اش گفت: من پول خرج كنم و تو استخوانهايش را ببرى در منزل خود بگذارى؟

بنابراين از نظر دنيوى و اخروى ممكن است كه اخلاقى از لحاظ غايات و اهداف، براساس يك ميزان، نيكو شمرده مى‌شود؛ اما طبق ميزان ديگر، چنين نباشد. ازاين‌رو، هرچند غايات اخروى بسيارى از امور پسنديده و نيكو حساب مى‌شود، اما از نظر دنيايى حسن محسوب نمى‌شود؛ مثلا براى تشويق كودك براى درس خواندن، وعده خريد دوچرخه‌اى را به مى‌دهيم و او هم براى اين غايت و هدف درس مى‌خواند و بيشتر از اين نمى‌فهمد؛ اما كمى كه بزرگ‌تر شد، مى‌فهمد كه دوچرخه ارزش چندانى ندارد؛ در واقع، ميزان او در پسند چيزى فرق كرده است.

عشق و عقل نيز ممكن است هركدام چيزى را مطلوب بدانند كه با ميزان و ملاك ديگرى ناسازگار باشد؛ چه بسا كارى به حساب عقل عادى درست نباشد، ولى با مسلك عشق و عرفان سازگار باشد. مرحوم علامهء طباطبايى در تفسير الميزان، از كتاب كافى، از امام صادق (ع) ذيل آيهء ٤ سوره مريم نقل مى‌كند: حضرت اسماعيل (ع) [١] از خدا لقب صادق الوعد گرفت و خداوند درباره‌اش فرمود:

و اُذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيل إِنّهُ كان صادِق الْوعْدِ و كان رسُولاً نبِيًّا؛ [٢] اى پيامبر، در كتاب آسمانى از اسماعيل ياد كن كه به راستى در وعده‌هايش صادق، و رسول و پيامبرى (بزرگ) بود.

[١] احتمالا طبق روايت مرحوم صدوق در علل الشرايع از محمد بن سنان از امام صادق (ع) منظور اسماعيل ابن حزقيل از انبياى بنى اسرائيل مى‌باشد كه مردم زمانش او را گرفته، موى سر و صورتش را كندند.

[٢] مريم (١٩) آيهء ٥٤.