بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٥٦ - اهميت تزكيه نزد خداوند

و الْعادِياتِ ضبْحاً [١] قسم به اسبهاى دونده كه نفس‌زنان مى‌دوند. در سوره «و الشمس» نيز به كار خود، كه تعديل نفس است، قسم مى‌خورد تا بفهماند كه او خلقت انسان را كاملا معتدل قرار داده است.

احتمال دوم اينكه «ما» در «ما سوّاها» موصول باشد. البته چون كلمه «ما» براى صاحبان عقل نيز به كار مى‌رود، در اينجا مى‌توان اين احتمال را نيز پذيرفت در اين صوت «ما» به معنى «الذى» خواهد بود؛ يعنى قسم به خدايى كه نفس را تسويه كرد و قواى آن را متعادل قرار داد.

اهميت تزكيه نزد خداوند

قسم از چند ركن تشكيل شده است: حرف قسم، چيزى كه به آن قسم ياد مى‌شود، و جواب قسم. جواب قسم همان است كه براى تأكيد آن، قسم ياد كرده‌ايم. در اين آيات نيز پس از آنكه خداوند چندين قسم مى‌خورد، جواب قسم را مى‌آورد و مى‌فرمايد: قدْ أفْلح منْ زكّاها `و قدْ خاب منْ دسّاها؛ به تحقيق به رستگارى رسيد كسى كه نفس را پاك كرد و از سعادت محروم شد، آنكه ناخالصى را وارد نفس نمود.

تطهير و تزكيه نفس براى رسيدن به رستگارى و خوددارى از آلوده كردن آن، آن‌قدر نزد خداوند اهميت دارد كه به تعديل نفس، كه كار خود اوست، قسم ياد مى‌كند و در ضمن به انسان مى‌فهماند كه نفس مستقيم و هماهنگ خود را كه خلقت اوّليهء آن نقصى ندارد، در مسير رشد و تكامل قرار بدهد. آن را از انحراف و آلودگى حفظ كند و ناخالصيها و پليديها را، كه از جنس نفس خدايى نيست، وارد آن نكند. همچنين مى‌فهماند كه نفس در ابتداى خلقت مانند صفحه سفيد كاغذ صاف و ساده و از هر چيزى خالى بوده و بدين جهت در دوران طفوليت

[١] العاديات (١٠٠) آيهء ١.