بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٥٢ - اخلاق ناپسند مانع درك حقايق

بنابراين اخلاق زشت براى انسان هم در دنيا رنج‌آور است و هم در آخرت و كسى كه سوء اخلاق دارد يا حسود و بدگمان است و داراى سوءظن به ديگران است پيوسته به آتش درونى خود معذب است و در آخرت نيز گرفتار مى‌باشد.

بعضى معتقدند چون روح انسان جسمانى نيست و مجرد است و پس از مرگ نابود نمى‌شود، اخلاق خوب و بد نيز كه صفت آن است، با مردن از بين نمى‌رود و باعث شقاوت ابدى روح مى‌شود؛ همان‌طور كه خداوند مى‌فرمايد: وقتى به زيانكاران گفته مى‌شود كه چرا آيات و معجزات ما را تكذيب كرديد، مى‌گويند:

{/ربّنا غلبتْ عليْنا شِقْوتُنا و كُنّا قوْماً ضالِّين؛/[١] پروردگارا، تيره‌روزى و بدبختى بر ما چيره شد، و از گمراهان بوديم.

غلبه و تسلّط شقاوت بر انسان بدكار، او را تا ابد در عذاب الهى قرار مى‌دهد؛ همان گونه كه اخلاق و رفتار شايسته موجب سعادت ابدى و برخوردارى از ثواب آخرت و نعمتهاى بهشتى مى‌شود و اگر هم كسى نگويد روح مجرد است و معتقد باشد روح جسم و جسمانى است بااين‌حال همه معتقدند ما در آخرت هم ما تحت تأثير آثار اخلاق نيك و بدمان خواهيم بود.

اخلاق ناپسند مانع درك حقايق

علم اخلاق در نظر اهل معرفت اهميت زيادى دارد و در نزد عرفا يكى از موانع بزرگ، كه انسان را از درك حقايق بازمى‌دارد، اخلاق ناپسند است. صفاتى چون: خودپرستى، خودپسندى، حرص و طمع و توجّه زياد به دنيا، علاقه به مال، مقام و شهوت، حسادت و خودخواهى، پرده‌اى روى قلب قرار مى‌دهند و مانع رسيدن به حقايق جهان هستى مى‌شوند؛ حتى اگر با برهان، وجود خدا و قيامت را بپذيريم، اخلاق سوء ما، مانع درك درست اين حقيقت مى‌شود.

[١] مؤمنون (٢٣) آيات ١٠٥ و ١٠٦.