بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٤٩ - اخلاص و مسئوليت عالم

هذا صِراطٌ عليّ مُسْتقِيمٌ `إِنّ عِبادِي ليْس لك عليْهِمْ سُلْطانٌ إِلاّ منِ اِتّبعك مِن الْغاوِين؛[١] همين اخلاص و پاكى، راه مستقيم به درگاه من است، و هرگز نتوانى بر بندگان خالص من تسلط يابى، مگر بر مردم نادان و گمراه كه پيرو تو شدند.

اخلاص و پاكى، كه به فرمودهء امير المؤمنين مقصد و هدف دين اسلام و شرايع آسمانى است، بيمه‌كننده انسان از اغوا، تزيين، جلوه و تسلط شيطان است؛ زيرا انسان پاك و خالص هيچ نقطه ضعف و زمينه‌اى براى رخنه و وسوسه شيطان ندارد و در مصونيّت كامل به سر مى‌برد. در سوره آل عمران مى‌فرمايد:

إِنّ الّذِين تولّوْا مِنْكُمْ يوْم اِلْتقى الْجمْعانِ إِنّما اِسْتزلّهُمُ الشّيْطانُ بِبعْضِ ما كسبُوا؛ [٢] آن عده از شما كه در جنگ احد پشت كردند، شيطان آنها را به سبب نافرمانى و بدكردارى‌شان به لغزش افكند.

علت اينكه شيطان توانست بر شمارى از جنگجويان احد تسلط يابد و آنها را از انجام وظيفه و سنگربانى و حفظ رسول الله و غلبه بر دشمن، بازدارد و بلغزاند، اين بود كه از فرمان رسول خدا تخلف كردند و به طمع جمع‌آورى غنايم، پيروى از خواسته دل را بر اطاعت از رسول خدا ترجيح دادند و اين نقطه ضعفى بود براى اميدوارى شيطان. آيه شريف با جمله «إِنّما اِسْتزلّهُمُ الشّيْطانُ بِبعْضِ ما كسبُوا» صريحا مى‌فهماند راه نفوذ و سلطنت شيطان، اعمال خود انسان و نواقص و عيوبى است كه در او وجود دارد. آنچه كه باعث مى‌شود كه شيطان بتواند انسان را از راه صحيح بلغزاند، چيزى جز عملكرد او نيست.

اخلاص و مسئوليت عالم گفتيم كه يكى از آثار اخلاص اين است كه خداوند را در نظر بگيريم و به غضب

[١] نحل (١٦) آيهء ١٠٠.

[٢]. آل عمران (٣) آيهء ١٥٥.