بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ١٤٠ - طلوع معارف از باطن

نفس باشد؛ يا نگاه كه مى‌كنيم، از روى شهوت و ميل جنسى باشد؛ كار و تلاش ما فقط براساس شهوت مال و ثروت‌اندوزى و طمع باشد؛ رفاقت و دوستى‌مان براى اهداف دنيايى باشد.

حال اگر در انجام دادن كارها به اين خواسته‌ها توجه نداشته باشيم، بلكه آنچه را خداوند مى‌خواهد و مى‌پسندد انجام دهيم، اين «اخلاص لله» مى‌شود؛ حتى كارهاى معمولى ما، گذشته از نماز و مسجد و عبادت و قرائت قرآن، براى خدا باشد؛ مثل استراحت و خواب و بيدارى و كارهاى روزمره.

اينكه در روايت آمده است: نوم العالم عبادة[١]؛ خواب عالم عبادت است»، بدين جهت است كه كسى كه در رشتهء علم و دانش معنوى و الهى، كار مى‌كند ، مثل ديگران خسته مى‌شود و احتياج به استراحت و خواب و تجديد قوا دارد تا مجددا بتواند به تحصيل و تدريس و تحقيق خود و ارشاد ديگران ادامه دهد و چون هدف او فقط پيشبرد امر دين و تبليغ و ترويج احكام نورانى اسلام است و غرض غير خدايى ندارد، طبيعى است كه خواب او هم عبادت باشد.

امير المؤمنين (ع) مى‌فرمايد:

كم من صائم ليس له من صيامه الاّ الجوع و الظّمأ و كم من قائم ليس له من قيامه الاّ السّهر و العناء حبّذا نوم الاكياس و افطارهم؛[٢] چه بسا افراد روزه‌دارى كه برايشان از روزه جز تشنگى و گرسنگى چيزى نيست و چه بسيار نمازگزارى كه تنها نتيجه بيدار ماندن و به نماز ايستادنش، رنج است و بى‌خوابى. چه خوب است خواب زيركان و هوشمندان و افطار آنها.

شخص روزه‌دارى كه معرفت و آگاهى لازم را به خدا ندارد و يا شرايط و آداب روزه را رعايت نمى‌كند و اعضا و جوارح خود را از گناه حفظ نمى‌نمايد

[١]. بحار الانوار، ج ٨، ص ٣٠٨.

[٢] نهج البلاغه، حكمت ١٤٥.