بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٠٧ - منشأ غرور

گفتار دوازدهم: غرور چيست؟ مغرور كيست؟

منشأ غرور

علماى اخلاق مى‌گويند از جمله صفات ذميمه‌اى كه ممكن است در اثر انحراف قوهء شهوت و يا انحراف قوهء غضب به وجود بيايد، غرور است؛ چون همهء اخلاق خوب و بد، مربوط به قوايى است كه خداوند در وجود انسان قرار داده است. از جملهء آنها، قوهء شهوت است كه موجب مى‌شود انسان به دنبال چيزهايى برود كه با وجود او مناسب و ملايم طبع او است؛ مثلا ما چون براى ادامه حيات احتياج به خوراك و غذا داريم، خداوند تمايل به غذا را كه ناشى از اشتها است، در وجود ما نهاده و يا چون بقاى نسل ما بايد تأمين شود، خداوند تمايل جنسى را هم در وجود انسان قرار داده است.

قوه‌اى را كه انسان به وسيله آن به طرف ملايمات مى‌رود، شهوت مى‌گويند و از طرف ديگر، قوه‌اى در وجود ما هست كه با آن از هجوم ناملايمات دفاع مى‌كنيم؛ مثلا اگر دزد بخواهد مال ما را ببرد نمى‌گذاريم و در خانهء خود را مى‌بنديم و يا اگر كسى بخواهد جان يا ناموس ما را به مخاطره بيندازد، از خود دفاع مى‌كنيم. اين نيرويى كه ما را به اين كارها وادار مى‌كند، قوهء غضبيه نام دارد.