بیست گفتار اخلاقی - عرفانی - ایزدی، عباس؛خزائلی، محمدعلی - الصفحة ٢٠٤ - عامل حرص ضعف ايمان و توكل

در حالى كه به تدريج پير مى‌شود، دو صفت در او جوان مى‌شود: يكى حرص و ديگرى آرزوى طولانى».

هارون دستور داد يك كيسه زر به او دادند. همين كه پيرمرد را از صحن دربار بيرون بردند، نالهء ضعيف خود را بلند كرد كه مرا نزد هارون برگردانيد، با او سخنى دارم. گفتند نمى‌شود. گفت كار لازمى دارم. وى را دوباره به دربار برگرداندند. هارون گفت: چه خبر است؟ پيرمرد گفت: حضرت سلطان بفرماييد اين عطايى كه امروز به من داشتيد، فقط براى امسال است يا هرساله عنايت خواهيد كرد؟ هارون الرشيد صداى خنده‌اش بلند شد و از روى تعجب گفت: صدق رسول الله (ص) يشيب ابن آدم و يشبّ فيه خصلتان: الحرص و طول الامل. اين پيرمرد رمق ندارد و گمان نمى‌رود تا دربار زنده بماند، حالا مى‌گويد آيا اين عطا اختصاص به اين سال دارد. حرص ازدياد مال و آرزوى طولانى، حتى پيرمرد را به جايى مى‌رساند كه باز هم براى خود عمرى پيش‌بينى مى‌كند و در صدد اخذ اعطاى ديگر است.

در حديثى امير المؤمنين (ع) طمع را باعث مغلوب شدن عقلها مى‌داند و مى‌فرمايد:

اكثر مصارع العقول تحت بروق المطامع؛ [١] بيشترين شكست و زمين خوردن عقلها زير برق طمعها است.

شاعر عرب مى‌گويد:

زيادة المرء فى دنياه نقصان و ربحه غير محض الخير خسران

و كلّ وجدان حظ لا ثبات له فانّ معناه فى التحقيق فقدان‌[٢]

زياده‌طلبى انسان در دنياى او در حقيقت نقصان است و فايده‌اى كه از غير

[١]. المناقب، خوارزمى، ص ٣٧٦.

[٢] الذريعة، ج ٢٤، ص ٢٢٠.