شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٠ - ٢ معارف بىمانند از پيامبر امى

قديم در اين وادى لغزيده‌اند و به سبب بحث و كاوش نكردن، از آيات و روايات رهيافت‌هاى سست و نادرستى به دست آورده‌اند.[١]

قرآن براى ترسيم پايبندى و وابستگى بسيار شديد انسان‌هاى طبيعت‌گرا و معنويت‌گريز به دنيا، چنان از واژه «ثقل» استفاده مى‌كند كه حضيض زمين‌گيرى و دنيازدگى آنان را بر ژرفناى احساس مخاطب مى‌نشاند؛ تو گويى اينان چون بار سنگينى بر زمين چسبيده‌اند كه ياراى هيچ جنبش و خيزشى را ندارند:

«ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ.[٢]

چرا هنگامى كه به شما گفته مى‌شود به سوى جهاد در راه خدا حركت كنيد، بر زمين سنگينى مى‌كنيد (و سستى به خرج مى‌دهيد)».

سخن قرآن در باره سهل و بى‌اهميت بودن مرگ مستكبران، اين تعبير زيبا و رساست كه در پى مرگ ايشان آب از آب تكان نخورد:

«فَما بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ وَ ما كانُوا مُنْظَرِينَ.[٣]

آسمان و زمين بر آنها نگريست، و مهلت داده نشدند».

٢. معارف بى‌مانند از پيامبر امّى‌

مقصود از معارف، مجموعه آگاهى‌هايى است كه در هدايت انسان به كمال و سعادت، نقش حياتى دارد. بدين رو، اين معارف هم شامل گزاره‌هاى توصيفى و هم شامل آموزه‌هاى رفتارى و نظام‌هاى ارزشى مى‌شود. قرآن، مجموعه‌اى پر بار از معارف مورد نياز بشر در زمينه‌هاى گوناگون فكرى، اعتقادى و بينش‌هاى بنيادى در باره آغاز و فرجام عالم وانسان و جامعه و همين طور نظام‌هاى رفتارى انسان در

[١]. الكشّاف: ج ٣ ص ٤٠٨- ٤٠٩.

[٢]. توبه: آيه ٣٨.

[٣]. دخان: آيه ٢٩.