شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٢٥ - ديدگاه امامان در باره حدوث قرآن

در مقام ديگرى، گاه امامان اهل بيت، در رواياتى به صورت مستقيم، به بيان نظر خويش پرداخته‌اند. در روايتى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه ايشان فرموده‌اند:

«قرآن، كلام خداست كه حادثِ غير مخلوق است و در ازل با خداوند نبوده است.

خداوند، برتر و بالاتر از اين است كه در ازل، چيزى با او باشد. خداوند عز و جل بود، در حالى كه هيچ چيزِ شناخته و ناشناخته‌اى وجود نداشت. خداوند وجود داشت در حالى كه او متكلّم و مريد و متحرّك و فاعل نبود. بلندمرتبه و عزيز است خداوند ما.

همه اين صفات، مقارن حدوث فعل از خداوند، حادث مى شوند. قرآن، كلام خدا و غير مخلوق است و در آن، خبر كسانى آمده است كه پيش از شما بودند و پس از شما خواهند بود. از خداوند بر محمّد، رسول او، نازل شده است».[١]

شيخ مفيد نيز در اين باره مى‌گويد كه قرآن، كلام خدا و وحى اوست و همان گونه كه خداوند متعالْ آن را وصف كرده، مُحْدَث است؛ اما با اين حال از آن خوددارى مى‌كنم كه بگويم مخلوق است و همه اماميه جز اندكى از ايشان بر همين رأى اند.[٢]

در اندكى از روايات نيز بر خلاف مشهور، قرآن ظاهراً غيرِ مخلوق معرفى شده است.[٣] شيخ صدوق مى‌فرمايد: «آنچه در قرآن آمده اين است كه قرآن، كلام وحى و كتاب خداست و هيچ گاه اشاره نشده كه مخلوق است؛ زيرا مخلوق در لغت، گاه به معناى مكذوب است، چنان كه در كتاب الهى آمده: «إِنَّما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً؛[٤] آنچه شما، غير از خدا، مى‌پرستيد، بتانى بيش نيستند، و دروغى بر مى‌سازيد»».[٥]

[١]. ر. ك: ص ٢١٥ ح ٤٤٤.

[٢]. أوائل المقالات: ص ٥٢- ٥٣.

[٣]. ر. ك: ص ٢١٥( قرآن، كلام خدا، حادث است و مخلوق نيست).

[٤]. عنكبوت: آيه ١٧.

[٥]. التوحيد: ص ٢٢٥.