شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٩ - نوزده آيه ١٢ سوره مجادله

٤٢٩ امام على عليه السلام: اين سخن خداى متعال: «جن و انس را نيافريدم، مگر براى اين كه مرا بپرستند» را، اين سخن خداى عز و جل نسخ كرده است‌[١]: «در حالى كه همواره در اختلاف اند، مگر آن كسان‌ را كه پروردگارت به آنان رحم كرده و براى همين آنان را آفريده است»، يعنى براى رحمت آفريده است.

٤٣٠ تفسير القمّى: اين سخن خداوند: «جن و انس را نيافريدم، مگر براى اين كه مرا بپرستند».

فرمود: «آنها را براى دستور دادن و نهى كردن و تكليف آفريد. آفريدن آنها براى پرستش اجبارى نبود؛ بلكه آنها را مختار آفريد تا با امر و نهى، آنها را بيازمايد و اين كه چه كسى اطاعت مى‌كند و چه كسى نافرمانى مى‌نمايد».

در حديث ديگرى آمده است: «اين آيه با آيه: «همواره در اختلاف اند» نسخ شده است».

نوزده. آيه ١٢ سوره مجادله‌

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! هر گاه با پيامبر [خدا] درِ گوشى حرف زديد، پيش از درِگوشى حرف زدنتان، صدقه‌اى بپردازيد. اين [كار] براى شما بهتر و پاكيزه‌تر است و اگر چيزى نيافتيد بدانيد كه خدا آمرزنده مهربان است».

٤٣١ تفسير الطبرى‌- به نقل از مجاهد-: امام على عليه السلام فرمود: «در كتاب خدا آيه‌اى هست كه هيچ كس [جز من‌] به آن، عمل نكرد و پس از من هم كسى به آن، عمل نخواهد كرد [، همان آيه نجوا]: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! هر گاه با پيامبر [خدا] درِ گوشى حرف زديد، پيش از درِ گوشى حرف زدنتان، صدقه‌اى بپردازيد». فرمود: «اين كار، واجب شد و آن گاه، نَسخ گرديد».

[١]. اين روايت دلالت دارد بر اين كه امام عليه السلام نسخ در آيه را اعم از نسخ قرآنى، يعنى نسخ حكم شرعى‌دانسته و بنا به فرمايش امام، آيه دومى حقيقتى را اثبات مى‌كند كه باعث مى‌شود حقيقت مورد اثبات آيه اولى تحديد شود( ترجمه تفسير الميزان: ج ١ ص ٣٨٤).