شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨١ - نكته

٤٢٤ امام صادق عليه السلام‌- خطاب به سعيد بن يسار، در باره اين سخن خداى متعال: «و از ميوه درختان خرما و انگور، [باده‌] مستى‌بخش و روزى نيكو مى‌گيريد»-: مسلمانان چنين بودند، تا اين كه خداوند، آيه تحريم را نازل كرد: «مى و قمار و بت‌ها» تا «دست برداريد». اى سعيد! اين، آيه تحريم است و آيه ديگر را نسخ كرده است.

نكته‌

آيات بيان كننده حكم شراب، در سيرى تدريجى، از بيان ضرر و حكمت اجتناب از آن آغازيده و به حرمت صريح آن انجاميده است.

در ابتدا، آيه ٦٧ سوره نحل كه نشان دهنده گرفتن مواد گوناگون از انگور به وسيله مشركان است، بدون آن كه نسبت به شراب سازى و باده‌نوشى، نهى و فرمانى داشته باشد، نازل شده است. و آن گاه آيه ٢١٩ سوره بقره در پاسخ به سؤال از حكم خمر، آن را داراى «اثم كبير» و «منافع كمتر» دانسته است، بى آن كه صريحى داشته باشد.

سپس دو آيه ٩٠ و ٩١ سوره مائده، آن را «رِجس» دانسته و اجتناب از آن را فرمان داده‌اند و از اين رو، گونه‌اى پايان و نسخ حكم قبلى است كه جواز، يا سكوت در باره حكم بود.

در پايان آيه ٣٣ سوره اعراف، به صراحت واژه «حرّم» به كار رفته است كه واژه «خمر» در آن نيست و تحريم ناظر به فواحش، اثم و بغى است، امّا به ضميمه آيه ٢١٩ سوره بقره كه خمر را از مصاديق بزرگ (اكبر) «اثم» دانسته است، حرمت به خمر تعلّق مى‌گيرد و پايان وضعيت قبلى در باره شراب، به صراحت اعلام مى‌گردد.