مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٥ - حدیث و روایت

خود را از جوامع حدیث شیعه آغاز میکنیم:

١. کافی تألیف ثقة الاسلام، شیخ المحدثین، ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی رازی.

این مرد بزرگ از یک ده به نام «کلین» از دهات نزدیک شهر ری در اطراف تهران است. خاندان وی در آن ده از محدثان شیعه بودهاند. پدرش یعقوب و داییاش علان در همین ده زندگی میکردند. کلینی از کودکی حدیث آموخت.

سپس برای ادامه تحصیل به شهر ری رفت. کلینی از کسانی است که «رحله» حدیثی داشته است؛ یعنی برای اخذ و جمع احادیث و درک خدمت اساتید فن مسافرتها کرده است. بیست سال آخر عمر خود را در بغداد گذرانید و در همان جا درگذشت و در همان بیست سال کتاب کافی را تألیف کرد.

کتاب کافی یک دوره حدیث شیعه است از اصول عقاید گرفته تا اخلاقیات و فروع. در حدود شانزده هزار حدیث در این کتاب گرد آورده است. این کتاب معتبرترین کتاب حدیث شیعه است. کلینی در سال ٣٢٩ درگذشته است.

٢. من لایحضره الفقیه تألیف رئیس المحدثین، ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی معروف به صدوق. خودش و پدرش از بزرگان طراز اول علمای شیعهاند و خاندان صدوق یک خاندان معروف است در شیعه. صدوق در حدود سیصد تألیف و تصنیف داشته است. نام من لایحضره الفقیه را- که به معنی «خودآموز فقه» است- از کتاب من لایحضره الطبیب محمد بن زکریای رازی اقتباس کرده است که به معنی «خودآموز طب» است. کتاب من لایحضره الفقیه مشتمل بر پنج هزار و نهصدوبیست حدیث است.

شیخ صدوق نیز رحله حدیثی داشته است. در جوانی به بغداد مسافرت کرد.

مشایخ بزرگ از محضرش استفاده میکردند و با اعجاب و تحسین به وی مینگریستند. شیخ صدوق برای ملاقات با سایر رجال حدیث که در خراسان میزیستهاند به شهرهای نیشابور، طوس، سرخس، مرو، بخارا، فرغانه مسافرت کرد. در مقدمه من لایحضره الفقیه به این مسافرت اشاره میکند.

وفات شیخ صدوق در ٣٨١ واقع شد و در نزدیکی حضرت عبد العظیم، در محلی که هم اکنون به نام خودش معروف است دفن شد.

٣. تهذیب الاحکام تألیف شیخ الطائفه ابوجعفر محمد بن الحسن الطوسی. قبلًا در