مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٦ - ٢ اصلاحات زردشت

مجهولات بسیار است:

آیا زردشت یک شخصیت افسانهای است مانند رستم و اسفندیار یا یک شخصیت واقعی؟ و بر فرض اینکه یک شخصیت واقعی و تاریخی است، در چه زمان میزیسته است؟.

درباره زمان زردشت از ششصد سال پیش از مسیح تا شش هزار سال پیش از مسیح اختلاف است.

او با چه پادشاهی معاصر بوده است؟ آیا واقعاً معاصر ویشتاسب (گشتاسب) بوده است؟.

محل تولد او کجا بوده است؟ آذربایجان یا بلخ یا فارس یا ری یا خوارزم یا مرو یا هرات و یا حتی فلسطین؟.

در چه نقطهای ظهور کرده است؟.

اینها همه مسائلی است که از نظر تاریخی قابل توجه است [١] ولی محققین غالباً او را یک شخصیت تاریخی و واقعی میدانند و غالباً محل تولد او را آذربایجان و زمانش را در حدود ششصد سال قبل از مسیح میدانند.

آقای تقی زاده مینویسد:

«ظن قوی میرود که زردشت ٢٥٨ سال قبل از استیلای اسکندر بر ایران و قتل دارا (٣٣٠- ٣٣١ قبل از میلاد) بوده یا ٢٧٢ سال قبل از وفات اسکندر (٣٢٣ قبل از میلاد) و لذا موضوع قابل بحث عبارت از آن خواهد بود که این فاصله چنانکه گفته شد تا تولد زردشت است یا بعثت او یا ایمان گشتاسب، و بنابراین باید تولد زردشت را در سنه ٥٨٨ قبل از مسیح یا ٦١٨ و یا ٦٣٠ قبل از مسیح دانست، و اگر فاصله ٢٧٢ تا وفات اسکندر را حقیقی فرض کنیم اعداد فوق ٥٩٥ و ٦٢٥ و ٦٣٧ میشود.» [٢]