مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦٩ - نظام اخلاقی

عبد اللَّه بن عمر از رسول اکرم صلی الله علیه و آله نقل کرده است که فرمود: در عالم رؤیا گوسفندانی سیاه دیدم که گروه انبوهی گوسفند سفید داخل آنها شدند. مردم از آن حضرت پرسیدند: یا رسول اللَّه، این خواب را چه تعبیر فرمودید؟ فرمود: تعبیر این خواب این است که عجم در دین شما و هم در نسب و خون شما شریک خواهد شد؛ یعنی هم به دین شما ایمان خواهد آورد و هم با شما ازدواج خواهد کرد و خونش با شما مخلوط خواهد شد. مردم با تعجب پرسیدند: یا رسول اللَّه، عجم دین اسلام را خواهد پذیرفت و سپس در خون ما با ما شریک خواهد شد؟ فرمود: آری، اگر ایمان به ستاره ثریا آویخته باشد، مردانی از عجم بدان دست خواهند یازید [١] کریستن سن در خاتمه کتاب خود چند صفحه را به اخلاق و روحیه ایرانیان اختصاص داده است. وی میگوید:

«جهان ایرانی به صورتی که مورخان غرب مثل آمیانوس مارسلینوس [٢] و پروکوپیوس [٣] آن را شناخته و با جنبههای نیک و بدش وصف کردهاند، به نظر ما جامعه اشرافی محض میآید. فقط طبقات عالیه معرّف این جامعه محسوب میشدهاند و به ملت ایران جلوه و وجهه خاص خود را بخشیدهاند.»

توضیحات آمیانوس مارسلینوس که کریستن سن به تفصیل نقل کرده است، همه مربوط است به طبقه اشراف، و طبعاً جنبههای پست آن بر جنبههای عالی آن زیاد میچربد. جنبههای عالی کم در آن یافت میشود. لزومی ندارد ما آنها را نقل کنیم.

کریستن سن میگوید:

«نویسندگان عرب، دولت ساسانی را که سرمشق سیاست دول مشرقی بوده با تمجید و تحسین میستایند و ملت ایران را به بزرگی نام میبرند.»

آنگاه از کتابی به نام خلاصة العجائب (؟) این عبارت را نقل میکند:

«همه اقوام جهان برتری ایرانیان را اذعان داشتند، خاصه در کمال دولت و تدابیر عالیه جنگی و هنر رنگ آمیزی و تهیه طعام و ترکیب دوا و طرز