مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٧ - ٣ تحولات عقاید آریایی پس از زردشت
مشروب برای مردگان بر بامها، راندن حیوانات وحشی و پرانیدن مرغان در میان شعله آتش در جشن سده، نوشیدن شراب و تفریح نمودن در گرد آتش و غیره [١] کریستن سن در فصل دوم کتاب خویش مینویسد:
«روحانیون در روابط خود با جامعه وظایف متعدد و مختلف داشتهاند، از قبیل اجرای احکام طهارت و اصغاء اعترافات گناهکاران و عفو و بخشایش آنان و تعیین میزان کفارات و جرائم و انجام دادن تشریفات عادی هنگام ولادت و بستن کستیک (کمربند مقدس) و عروسی و تشییع جنازه و اعیاد مذهبی ... روزی چهار بار بایستی آفتاب را ستایش و آب و ماه را نیایش نمود. هنگام خواب و برخاستن و شستشو و بستن کمربند و خوردن غذا و قضای حاجت و زدن عطسه و چیدن ناخن و گیسو و افروختن چراغ و امثال آن بایستی هر کسی دعایی مخصوص تلاوت کند.
آتش اجاق هرگز نبایستی خاموش شود و نور آفتاب نبایستی بر آتش بتابد و آب با آتش نبایستی ملاقات نماید و ظروف فلزی نبایستی زنگ بزند زیرا که فلزات مقدس بودند. اشخاصی که به جسد میت و بدن زن حائض یا زنی که تازه وضع حمل کرده- مخصوصاً اگر طفل مرده از او به وجود آمده باشد- دست میزدند بایستی در حق آنها تشریفاتی اجرا کنند که بسی خستگیآور و پرزحمت بود. اردای ویراز که از اولیای دین زردشتی است [٢] هنگام مشاهده جهنم در میان معذبین مثل قاتل و لوّاط و کافر و جانی، افرادی را هم دید که به سبب استحمام در آب گرم و آلودن آتش و آب به اشیاء پلید و سخن گفتن در حین تناول طعام و گریستن بر اموات و راه رفتن بدون کفش، در ردیف سایر گناهکاران معذب بودند.» [٣]
گاو و بالخصوص گاو نر تقدس مخصوصی پیدا کرده بود. در تعلیمات اصلی زردشت قربانی کردن گاو و هر حیوان دیگر- که قبل از زردشت خون این حیوانها را میریختند بدون آنکه منظور اطعام نیازمندان باشد بلکه به خیال اینکه ریختن خون این حیوانات سبب تقویت خدایان میگردد- ممنوع شد و تأکید شد که از این
[١]. کریستن سن اینها را از بیرونی نقل میکند.[٢]. اردای ویرافنامه کتابی است که مکاشفه یا معراج نامه این روحانی زردشتی به شمار میرود.[٣]. ایران در زمان ساسانیان، ص ١٤١.