مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - ٣ تحولات عقاید آریایی پس از زردشت

هدایای دائمی از خاموشی آن جلوگیری میشود ... با این حال شیوه ستایش در دین ایرانی بیشتر آشکار است و درست به همین دلیل از سوزاندن و دفن مردگان خودداری میشود، زیرا عقیده بر آن است که نعش مردگان، آتش و زمین را که پاکیزهاند ملوّث خواهد ساخت. از این رو نعش مردگان را به دشتها برده و طی تشریفات خاصی در هوای آزاد قرار میدهند.» [١]

معلوم میشود در آیین مزدایی به پاک و طاهر بودن آب و خاک و آتش توجه شده است و اما به پاک کنندگی و مطهِّربودن این عناصر توجه نشده است.

کریستن سن میگوید:

«آگاتیاس صریحاً میگوید که به دخمه نهادن مردگان از عادات ایرانیان عهد ساسانی بود. هیون تسانگ، زوار بودایی چینی فقط اجمالًا تذکر میدهد که ایرانیان غالباً اجساد مردگان خود را رها میکردند (بیل، ٢، ص ٢٧٨). اینوسترانتزف رسالهای در باب رفتار ایرانیان قدیم با مردگان خود به روسی نوشته است.» [٢]

ایضاً در داستان مغضوب شدن «ارتشتاران سالار سیاوش» در دربار قباد مینویسد:

«از جمله ایرادهای مهمی که انجمن بزرگ (محکمه عالی به ریاست موبدان موبد) به او گرفت این بود که: سیاوش نمیخواسته است موافق عادات جاریه زندگی کند و تأسیسات ایرانی را محفوظ نگه دارد، خدایان جدید میپرستیده و زن خود را که تازه بدرود حیات گفته «دفن» کرده است، برخلاف آیین زردشتی که مقرر میدارد اموات را در دخمه بگذارند تا مرغان شکاری آنها را بخورند.» [٣]

آقای رشید یاسمی مترجم کتاب ایران در زمان ساسانیان میگوید:

«... هخامنشیان معلوم نیست همه رفتار خود را تابع احکام زردشت کرده باشند، بعضی پرستش آناهیتا و دفن اموات را در مقابر نمونه مخالفت آنان