مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٩ - آیین بودایی

به دین بودا گروید و تعالیم او را احیا کرد و صومعههای بسیار به امر او بنا کردند.

دین بودا در سراسر هند شهرت و عظمت و پیروان فراوان پیدا کرد، ولی تدریجاً بخصوص پس از نفوذ اسلام در هند این دین از مولد و وطن خود رخت بر بست و در عوض در کشورهای مجاور نفوذ یافت. در حال حاضر دین بودایی یکی از ادیان بزرگ عالم است و پیروان بودا را اکنون مردم سیلان و برمه و سیام [١] و ویتنام و جزائر فُرمز [٢] و ژاپن و کره و چین و تبت و مغولستان تشکیل میدهند.

دین بودا از هند به ایران نفوذ کرد. کریستن سن میگوید:

«در دوره تسلط یونانیان (پس از حمله اسکندر) دیانت بودایی در ولایات شرق ایران نفوذ یافت و پادشاه هند موسوم به «آسوکا» که در حدود ٢٦٠ سال قبل از میلاد دین بودایی گرفته بود، دعاتی به ایالت گنداره (دره کابل) و باختر گسیل داشت.

... بوداییان در قرون نخستین میلادی در ولایت گنداره، ویهارها یعنی صومعههای بسیار ساختند و امروز در ویرانههای آن معابد نقوش برجستهای به سبک آمیخته یونانی و هندی یافتهاند ... در بامیان مغرب کابل، مجسمههای عظیمی از بودا هست که در کوه کندهاند ...

از سفرنامه هیون تسانگ معلوم میشود که تا قرن هفتم میلادی صومعههای بودایی در ایران وجود داشته است و نیز بنا بر روایت او از اتباع سایر دیانات هندی هم جماعاتی مقیم ایالات شرقی ایران بودهاند.» [٣]

و هم او گوید:

«در اواخر قرن دوم و اوایل قرن اول میلادی «مناندر» پادشاه دره کابل و هندوستان که در هندوستان به تسخیر ممالکی موفق شد، دین بودا گرفت و در میان پیروان آن آیین شهرتی عظیم یافت.» [٤]

نیز میگوید:

«در سال ١٢٥ میلادی کشور قندهار و پنجاب به پادشاهی تعلق گرفت