مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٩ - زبان فارسی

ایرانیها بیشتر زبان فارسی را ترویج میکردند و این بدان جهت بود که آنها برای مبارزه با بنی امیه که سیاستشان عربی بود و بر اساس تفوق عرب بر غیرعرب سیاست ضدعربی پیشه کردند. و به همین دلیل است که اعراب ناسیونالیست و عنصرپرست امروز، بنی امیه را مورد تجلیل قرار میدهند و از بنی العباس کم و بیش انتقاد میکنند.

بنی العباس به خاطر مبارزه با بنی امیه که اساس سیاستشان قومیت و نژاد و عنصرپرستی عربی بود با عربیت و هرچه موجب تفوق عرب بر غیرعرب بود مبارزه میکردند، عنصر غیرعرب را تقویت میکردند و اموری را که سبب میشد کمتر غیرعرب تحت تأثیر عرب قرار بگیرند نیز تقویت میکردند، و به همین جهت به ترویج زبان فارسی پرداختند و حتی با زبان عربی مبارزه کردند.

ابراهیم امام که پایه گذار سلسله بنی عباس است، به ابومسلم خراسانی نوشت:

«کاری بکن که یک نفر در ایران به عربی صحبت نکند و هرکس را که دیدی به عربی سخن میگوید بکش» [١] مستر فرای در صفحه ٣٨٧ کتاب خود میگوید:

«به عقیده من خود تازیان در گسترش زبان فارسی در مشرق یاری کردهاند و این خود موجب برافتادن زبان سُغدی و لهجههای دیگر آن سرزمین شد.»

در ریحانة الادب مینویسد:

«در سال صد و هفتاد هجری که مأمون به خراسان رفت و هریک از افاضل نواحی به وسیله خدمتی و مدحتی تقرب میجستهاند، ابوالعباس مروزی نیز که در سخنوری به هر دو زبان تازی و دری مهارتی بینهایت داشت، مدحت ملمّعی مخلوط از کلمات فارسی و عربی نظم و در حضور مأمون انشاء کرد و بس پسنده طبع شد و به انعام هزار دینار (هزار اشرفی طلای هیجده نخودی) بهطور استمرار قرین افتخار گردید. از آن پس، فارسی زبانان بدان شیوه رغبت کردند و طریقه نظم فارسی را که بعد از غلبه عرب متروک بوده مسلوک داشتند.