مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٧ - ادبیات

میدانست به عدهای و از آن جمله دو پسرش عطاء بن ابی الاسود و ابا حرب بن ابی الاسود و یحیی بن یعمر و میمون اقرن و یحیی بن نعمان و عنبسة الفیل آموخت.

گویند اصمعی عرب و ابوعبیده ایرانی دو ادیب معروف اسلامی، شاگردان عطاء پسر ابوالاسود بودهاند.

در طبقه بعد از این طبقه افرادی دیگر از قبیل ابواسحاق حضرمی و عیسی ثقفی و ابوعمرو بن العلاء- که مردی شیعی و از قرّاء سبعه و بسیار جلیل القدر است- قرار گرفتهاند.

ابو عمرو بن العلاء مردی لغوی و عارف به زبان و ادبیات و مخصوصاً اشعار عرب بود؛ از کمال تقوا، در ماه مبارک رمضان هرگز شعر نمیخواند؛ در سفر حج نوشتههای خود را از آن رو که متضمن اشعار عرب جاهلی بود از بین برد. اصمعی، یونس بن حبیب نحوی، ابوعبیده، سعدان بن مبارک نزد وی شاگردی کردهاند [١] خلیل بن احمد عروضی که از مجتهدان و صاحبنظران درجه اول نحو است و مردی شیعی است و از نوابغ به شمار میرود، در طبقه بعد این طبقه قرار گرفته است.

سیبویه معروف، صاحب الکتاب شاگرد خلیل بوده است و اخفش معروف نزد سیبویه و خلیل تحصیل کرده است.

از این به بعد نحویین به دو نحله کوفیین و بصریین تقسیم میشوند. کسایی معروف و شاگردش فراء و ابوالعباس ثعلب شاگرد فراء و ابن الانباری شاگرد ابوالعباس ثعلب، از نحله کوفی بودهاند و اما سیبویه و اخفش و مازنی و مبرد و زجاج و ابوعلی فارسی و ابن جنی و عبد القادر جرجانی که به ترتیب استاد و شاگرد بودهاند، از نحله بصری به شمار میروند.

از اینها که برشمردیم، عدهای ایرانیاند:

١. یونس بن حبیب، متوفّی در سال ١٨٣. ابن الندیم میگوید اعجمی الاصل است [٢]. کتابی به نام معانی القرآن الکریم تألیف کرده است. گویند ازدواج نکرد و عمر هشتاد و هفت ساله خود را وقف علم و دانش کرد.

٢. ابوعبیده معمر بن المثنیمتوفّی در ٢١٠. به گفته ابن الندیم، ابوعبیده نیز