انسان با یک جمله لفظی معبود خود را تقدیس کند. مثلًا کلمه «سبحان اللَّه» و همچنین کلمه «الحمد للَّه» که جمیع حمدها را به خدا اختصاص میدهد و او را فاعل حقیقی همه نعمتها و منشأ همه خیرات و برکات و کمالات اعلام میکند و همچنین کلمه «اللَّه اکبر» که خدا را برتر از هر چیز که در تصور آید و بلکه برتر از توصیف اعلام میکند، تسبیح و تقدیس لفظی است. این گونه کلمات جز درباره ذات اقدس احدیت جایز نیست، خواه ملک مقرّب و یا نبی مرسل باشد. نظیر این جملههاست جمله «لاحول ولا قوّة الّا باللَّه».

و اما تقدیس عملی این است که انسان عملی انشا کند که مفهوم آن عمل قدوسیت آن موجودی است که آن عمل برای او صورت میگیرد، از قبیل رکوع و سجود و قربانی. البته عمل مانند لفظ صراحت ندارد؛ ممکن است همین اعمال به قصد تعظیم صورت گیرد و در این صورت عبادت نیست و خود عمل هم مقدس شمرده نمیشود یعنی یک عمل عادی است، ولی اعمالی که در مقابل بت و یا آتش و غیره صورت میگیرد جنبه تقدس پیدا میکند، زیرا به قصد تقدیس آنها صورت میگیرد. آنچه فطری بشر است «تقدیس» است. انسان بالفطره میخواهد در برابر یک موجود منزه از نقص و آراسته به کمال بایستد و او را تقدیس و تنزیه نماید.

تقدیس چون از یک حس فطری سرچشمه میگیرد و غریزه ستایش کمال مطلق است که انسان را وادار به این عمل مینماید، خواه ناخواه با نوعی اعتقاد به استقلال شیء مورد تقدیس بهطور مستشعر و یا غیرمستشعر توأم است، ولو به صورت خطای در تطبیق. به عبارت دیگر، عبادت و تقدیس چون از یک حس غریزی سرچشمه میگیرد، لزومی ندارد که انسان در مرحله شعور ظاهر واقعاً معتقد به شایستگی و مبرا بودن از نقص و استقلال ذاتی یا فعلی آن معبود باشد.

آری این است معنی تقدیس، و این است فرق تقدیس و تواضع و همچنین فرق تقدیس و تعظیم ساده و همچنین فرق تقدیس و توجه و قبله قراردادن. آنچه زردشتیان در مورد آتش انجام میدهند تقدیس است نه تواضع و نه تعظیم ساده و نه قبله قرار دادن. تقدیس و تنزیه بودن یک عمل کافی است برای اینکه عبادت شمرده شود، خواه توأم با اعتقاد صریح به مقام ربوبیت مطلقه و یا رب النوعی باشد و یا نباشد.

گذشته از این، بر خلاف ادعای آقای دکتر معین زردشتیان برای آتش مقامی