مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٥ - قرائت و تفسیر

مکرر در ایران چاپ شده است. ابوالفتوح نیشابوری الاصل است ولی در ری میزیسته است. ابوالفتوح از ایرانیان عرب نژاد است. نسبش به جناب عبد اللَّه بن بدیل بن ورقاء میرسد که از صحابه امیرالمؤمنین علی علیه السلام بود و در صفین افتخار حضور رکاب آن حضرت را داشت.

ابوالفتوح معاصر طبرسی و زمخشری است و نزد شاگردان شیخ طوسی تحصیل کرده است. تاریخ دقیق وفاتش در دست نیست. قدر مسلّم این است که در اواسط قرن ششم هجری میزیسته است. قبرش هم اکنون در شهر ری معروف است.

٧. تفسیر صافی. مؤلف این تفسیر حکیم و عارف و محدث و مفسر معروف ملامحسن فیض کاشانی است. از مشاهیر علمای شیعه است و در قرن یازدهم هجری میزیسته است. این مرد بزرگ عمر پربرکتی داشته و به کثرت و جودت تألیف معروف است.

مرحوم فیض در آغاز عمر در قم اقامت داشت. مدرسه فیضیه به نام او معروف شد. از قم به شیراز مسافرت کرد و علم حدیث را نزد سیدماجد بحرانی، و فلسفه و عرفان را نزد حکیم و عارف بلندقدر صدرالمتألهین آموخت و دختر صدرا را به زنی گرفت. وفات فیض در سال ١٠٩١ در کاشان واقع شده است.

٨. تفسیر ملاصدرا. صدرالمتألهین یا ملاصدرا شهرتش به فلسفه و عرفان است و خود در این رشته صاحب مکتب است، ولی در تفسیر و شرح احادیث هم تبحری بسزا داشته است. اصول کافی را شرح کرده است و سوره بقره را تا آیه ٦٥:«وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذینَ اعْتَدَوْا مِنْکمْ فِی السَّبْتِ ...» و همچنین سورههای الم سجده، یس، واقعه، حدید، جمعه، طارق، اعلی، اذا زلزلت، و آیههای آیة الکرسی، آیه نور و آیه «وَتَرَی الْجِبالَ تَحْسَبُهاجامِدَةً ...» [١] را تفسیر کرده است. تفسیر ملاصدرا هر چند تمام نیست ولی مفصل است و تقریباً به اندازه تفسیر صافی است. چندین بار در ایران چاپ شده است. وفات ملاصدرا در بصره در سال ١٠٥٠ در هفتمین سفر وی به حج که همواره پیاده میرفته است اتفاق افتاد.