٤. تفسیر تبیان. مؤلف این تفسیر شیخ الطائفه ابوجعفر محمد بن الحسن بن علی الطوسی است. در ادبیات، کلام، فقه، تفسیر، حدیث، امام و پیشوا بوده است. در سال ٣٨٥ تولد یافت و بنابراین اکنون در حدود هزار سال از تولد این ستاره درخشان اسلام میگذرد. سال گذشته به همین مناسبت کنگره هزاره وی در مشهد تأسیس شد و گروه زیادی از دانشمندان اعم از مسلمان و غیرمسلمان و اعم از شیعه و سنی در آن شرکت داشتند. شیخ طوسی در سال ٤٦٠ هجری درگذشته است. این مرد بزرگ در ٢٣ سالگی از خراسان به عراق آمد و از محضر شیخ مفید و سیدمرتضی علم الهدی استفاده کرد و سپس خودش پیشوای تشیع در عصر خود گشت. در اعصار بعد نیز همواره در صف مقدم علمای شیعه قرار داشته است. دوازده سال آخر عمر خود را به واسطه حوادث ناگواری که در بغداد رخ داد، از آنجا به نجف منتقل شد. حوزه علمیه نجف را این مرد بزرگوار تأسیس کرد که هم اکنون پس از هزار سال به حیات علمی و دینی خود ادامه میدهد.

٥. مجمع البیان. مؤلف این تفسیر فضل بن حسن طبرسی است. اصلًا اهل تفرش است. در ذی القعده ٥٣٦ از تألیف این تفسیر فراغت یافته است. مجمع البیان از نظر ادبی و حسن تألیف بهترین تفسیر است. شیعه و سنی برای این تفسیر اهمیت فراوان قائلند. مکرر در ایران و مصر و بیروت چاپ شده است. طبرسی تفسیر مختصری دارد به نام جوامع الجامع. طبرسی پس از فراغ از مجمع البیان به تفسیر کشّاف که توسط معاصر نامدارش جاراللَّه زمخشری تألیف یافته بود وقوف یافت وپسندید و در آن نکاتی از جنبههای ادبی یافت که از خودش در مجمع البیان فوت شده بود. تفسیر جوامع الجامع را با توجه به لطایف کشّاف نگاشت.

البته اهل فن تفسیر میدانند هر چند برخی نکات خصوصاً از جنبه فن بلاغت در کشّاف هست که در مجمع البیان نیست، نکات زیاد ادبی و تفسیری در مجمع البیان یافت میشود که در کشّاف وجود ندارد.

٦. روض الجنان، معروف به تفسیر ابوالفتوح رازی. این تفسیر به زبان فارسی است و از معروفترین و غنیترین تفاسیر شیعه است. فخرالدین رازی و- به ادعای بعضی- طبرسی نیز از این تفسیر زیاد استفاده کردهاند. این تفسیر در چهل سال اخیر