مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦١ - عکس العمل ها

پس از حمد و ثنای الهی و درود بر پیامبر گرامی، چنین میگوید:

«هرکس خدا را دوست بدارد پیامبرش محمد مصطفی (ص) را نیز دوست میدارد، و هرکس که پیامبر را دوست بدارد عرب را دوست میدارد، و هر که عرب را دوست بدارد زبان عربی را که بهترین کتابها بر بهترین انسانها به آن زبان نازل شده است دوست میدارد، و هر که زبان عربی را دوست بدارد به آن اهتمام میورزد. هرکس که خداوند او را به اسلام هدایت کند معتقد میشود که محمد (ص) بهترین پیامبران، اسلام بهترین طریقهها و عرب بهترین ملتها و زبان عربی بهترین زبانهاست.»

نظر ثعالبی درباره اینکه «عرب بهترین ملتهاست» نظر نادرستی است. هیچ ملازمهای نیست میان اینکه کسی به اسلام ایمان داشته باشد و میان اینکه معتقد شود عرب بهترین قوم است. برعکس، این طرز تفکر بر ضد ایمان به اسلام است.

ملازمه از آن طرف است؛ یعنی ملازمه است میان ایمان به اسلام و ایمان به اینکه هیچ قومی از قوم دیگر به موجب قومیت برتر نیست. برتری به حکم صریح قرآن یا به علم است:

«هَلْ یسْتَوِی الَّذینَ یعْلَمونَ وَ الَّذینَ لایعْلَمونَ» [١].

و یا به تقوا است:

«انَّ اکرَمَکمْ عِنْدَاللَّهِ اتْقیکمْ» [٢].

و یا به عمل و مجاهدت است:

«فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدینَ عَلَی الْقاعِدینَ اجْراً عَظیماً» [٣].

علاقه به زبان عربی نیز- برخلاف ادعای ثعالبی و صغرا و کبرایی که ترتیب داده است- مولود علاقه به قوم عرب نیست، بلکه مستقیماً مولود علاقه به قرآن کریم و رسول اکرم است. ولی این مسیر انحرافی که برای امثال ثعالبی پیدا شده است عکس العمل افراطهای شعوبیه است.

ابوعبیده معمر بن مثنی که از متکلمین معروف قرن دوم است و ایرانی است نیز تعصب عربی دارد و عجم را تحقیر میکند. کتابی از او یاد میشود به نام مقاتل فرسان