مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١٦ - حدیث و روایت

عداد مفسرین، ذکری از این نابغه عظیم شد. این مرد در اکثر علوم اسلامی مانند ادبیات، کلام، تفسیر، فقه، حدیث، رجال، متبحر و در درجه اول بوده است. اول کسی است که فقه را با تألیف کتاب مبسوط وارد مرحله جدیدی کرد. شیخ طوسی تعداد سیزده هزاروپانصدونود حدیث در کتاب تهذیب الاحکام که همه در فروع است گرد آورده است.

٤. استبصار. این کتاب نیز تألیف شیخ الطائفه ابوجعفر طوسی است. این کتاب مشتمل بر پنج هزار و پانصد و یازده حدیث است. شیخ طوسی در سال ٤٦٠ درگذشته است.

چهار کتاب نامبرده در شیعه به نام «کتب اربعه» معروف است و معتبرترین کتب حدیث شیعه به شمار میرود. مؤلفین این کتب که هر سه نام محمد دارند و کنیه هرسهشان ابوجعفر است به «محمدین ثلثه متقدم» معروفند.

پس از این چهار کتاب، سه جامع حدیثی دیگر در شیعه هست که معروفترین جوامع است:

١. بحارالانوار تألیف شیخ الاسلام، علامة المحدثین، محمدباقر بن محمدتقی مجلسی. این کتاب جامعترین کتب حدیث است. آنچه در سایر کتب حدیث بهطور متفرق موجود بوده در این کتاب یکجا جمع آمده است. هدف مؤلف بیشتر جلوگیری از تلف شدن کتب حدیث بوده است، لهذا صحیح و سقیم یکجا ذکر شده است. مجلسی در سال ١١١١ درگذشته است.

٢. وافی تألیف حکیم و عارف و محدث مشهور محمد بن المرتضی معروف به ملامحسن فیض کاشانی. این کتاب جامع کتب اربعه با حذف مکررات است. مرحوم فیض در حدود دویست تألیف در رشتههای مختلف دارد. وفات وی- همچنانکه قبلًا گفته شد- در سال ١١٩١ واقع شده است.

٣. وسائل الشیعه تألیف محدث متبحر محمد بن الحسن الشامی معروف به شیخ حر عاملی. در این کتاب جنبه مراجعه فقهی بیشتر رعایت شده است؛ سعی شده است ترتیب و تکثیر ابواب متناسب با مسائلی باشد که در فقه عنوان میشود، و لهذا احادیث را قطعه قطعه کرده و هر قطعه را در محل مربوط به خود آورده است. شیخ حرعاملی معاصر مجلسی است. این دو محدث بزرگ از یکدیگر روایت میکنند.

وفات شیخ حر در سال ١١٠٤ در مشهد مقدس واقع شده است و قبرش هم اکنون در