مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣١ - تمدن ایران

آنچه میگوییم همه منقولات از این و آن است.

دو مطلب قطعی است: یکی اینکه ایران قبل از اسلام از خود دارای تمدنی درخشان و باسابقه بوده و این تمدن سابقه طولانی داشته است؛ دیگر اینکه این تمدن در دوره اسلامی مورد استفاده واقع شده، و به قول پ. ژ. مناشه:

«ایرانیان بقایای تمدن تلطیف شده و پروردهای به اسلام تحویل دادند که بر اثر حیاتی که این مذهب در آن دمید جان تازه گرفت.» [١]

اما قسمت اول، یعنی اینکه ایران از یک تمدن کهن برخوردار بوده است، اگرچه نیازی به بیان و توضیح ندارد اما شرح مختصر آن بیفایده نخواهد بود.

در کتاب ایران از نظر خاورشناسان، ترجمه آقای دکتر رضازاده شفق، نقل از کتاب روزگار باستان، تألیف «برمستد» درباره نظم اداری ایران هخامنشی میگوید:

«اداره کشور شاهنشاهی ایران که از بحر الجزایر تا رود سند و از اقیانوس هند تا خزر امتداد مییافت کار آسانی نبود و در گذشته هیچ گاه حکمداری در مقابل چنان وظیفه سنگین واقع نشده بود که کورش آن را شروع کرد و داریوش بزرگ (٥٢١- ٥٨٥ ق. م.) ادامه داد. این گونه سازمان کشورداری را که در خاور زمین بلکه در تمام جهان متمدن اولین بار به وجود آمد، یکی از مراحل قابل توجه تاریخ بشر توان شمرد ...»

ایضاً در همان کتاب درباره نیروی دریایی ایران هخامنشی مینویسد:

«در زمان خشایارشا پسر داریوش، ایران چندین صد کشتی در دریای مدیترانه داشت و نیرومندترین دولت دریایی عهد بود.»

و هم در آن کتاب مینویسد:

«در زمان داریوش یک روحانی معروف مصری را که جزء اسرای مصری در ایران بود مأمور ساختند برود و در مصر آموزشگاه پزشکی و جراحی برپا دارد ...»

درباره صنایع عهد ساسانی مینویسد:

«صنایع عهد ساسانی از لحاظ تاریخ هنر ایران مهم است. فن معماری در آن دوره ترقی کرده بود و هنوز از بقایا و انقاض کاخها و مساکن و معابد و