مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٦ - کتابسوزی ایران و مصر

جدید به نحو افراط و زیانباری آثار فرهنگ کهن را مورد بیاعتنایی قرار میدهند.

ایرانیان که از فرهنگ جدید اسلامی سخت به وجد آمده بودند علاقهای نسبت به فرهنگ کهن نشان ندادند بلکه در فراموشانیدن آن عمد به کار بردند.

از ایرانیان رفتارهایی نظیر رفتار عبد اللَّه بن طاهر که در عین تنفر از تعصب عربی که میخواهد خود را به عنوان یک نژاد و یک خون بر مردم تحمیل کند، نسبت به اسلام تعصب ورزیدهاند و این تعصب را علیه آثار مجوسیت به کاربردهاند، فراوان دیده میشود.

و اگر مقصود از استدلال به کتابسوزی عبد اللَّه بن طاهر این است که چنین کارهایی در جهان سابقه دارد، احتیاجی به چنین استدلالی نیست. جهان شاهد کتابسوزیها بوده و هست. در عصر ما احمد کسروی جشن کتابسوزان داشت.

مسیحیان در فاجعه اندلس و قتل عام مسلمانان هشتاد هزار کتاب را به آتش کشیدند [١]. جرجی زیدان مسیحی اعتراف دارد که صلیبیان مسیحی در حمله به شام و فلسطین سه میلیون کتاب را آتش زدند [٢]. ترکان در مصر کتابسوزی کردند [٣]. سلطان محمود غزنوی در ری کتابسوزی کرد [٤]. مغول کتابخانه مرو را آتش زدند [٥]. زردشتیان در دوره ساسانی کتابهای مزدکیه را آتش زدند [٦]. اسکندر کتب ایرانی را آتش زد [٧]. روم آثار ارشمیدس ریاضیدان معروف را طعمه آتش ساخت [٨]. بعداً درباره آتش سوزی کتابخانه اسکندریه وسیله مسیحیان بحث خواهیم کرد.

جرج سارتون در تاریخ علم میگوید:

«پروتاگوراس سوفسطایی یونانی در یکی از کتابهای خود درباره حق و حقیقت بحث کرد و گفت: و اما خدایان، نمیتوانم بگویم هستند و نمیتوانم

---

[١]. تاریخ اندلس، تألیف مرحوم دکتر محمد ابراهیم آیتی و تاریخ تمدن اسلام جرجی زیدان، ترجمه فارسی، ج ٣/ ص ٦٥.[٢]. تاریخ تمدن اسلام، ج ٣/ ص ٦٥.[٣]. تاریخ تمدن، ویل دورانت، ج ١١/ ص ٢٢٤.[٤]. جرجی زیدان، تاریخ تمدن اسلام، ج ٣/ ص ٦٦.[٥]. ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج ١١/ ص ٣١٥.[٦]. کریستن سن، ایران در زمان ساسانیان، ص ٣٨٥. ایضاً تمدن ایرانی به قلم جمعی از خاورشناسان.[٧]. الفهرست ابن الندیم، چاپ قاهره، ص ٣٥١.[٨]. همان، ص ٣٨٦.