مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧٢ - طبقه سوم

ابی اصیبعه و به تبع آنها در نامه دانشوران «حرکتین متساویتین» ضبط کردهاند که البته غلط است؛ صحیح همان است که در الفهرست آمده است: «حرکتین متضادتین».

٤. ابوبشر، متی بن یونس (یونان) نصرانی منطقی بغدادی. ابن الندیم در الفهرست میگوید یونانی است و اهل دیرقنی. دیرقنی مطابق آنچه در نامه دانشوران مینویسد همان دیرمرماری است که «اسکول مرماری» (مدرسه مرماری) هم خوانده میشود و در نزدیک بغداد است. ابن الندیم میگوید: ریاست منطقیین در عصر خودش به او منتهی شد، و هم او میگوید که ابوبشر نزد ابراهیم قویری و ابی احمد بن کرنیب و دو نفر دیگر به نام دوفیل (روفیل- روبیل) و بنیامین تحصیل کرده است. قبلًا نقل کردیم که وی نزد یحیی مروزی نیز تحصیل کرده است. ابن ابی اصیبعه در ضمن شرح حال فارابی میگوید: «ابوبشر متی، ایساغوجی را نزد یک نصرانی (ظاهراً همان بنیامین که الفهرست نام برده است) و قاطیغوریاس (مقولات) را نزد روبیل و قیاس را نزد ابویحیی مروزی آموخت».

ابوبشر، هم مترجم بود و هم فیلسوف ولی در حقیقت منطقی بوده نه فیلسوف به اصطلاح عصر ما. کتب منطقی او و شروح او بر کتب منطقی ارسطو مدار تدریس و تعلیم و تعلم محصلین بوده است [١] ابوبشر متی مطابق آنچه ابن القفطی نوشته است در سالهای میان ٣٢٠ و ٣٣٠ زنده بوده است. ابن ابی اصیبعه مینویسد که در سال ٣٢٨ درگذشته است. این که در نامه دانشوران مینویسد وفات ابوبشر در سال ٣٠٨ بوده است علی الظاهر غلط نسخه است.

٥. ابونصر محمد بن محمد بن محمد بن طرخان فارابی. بی نیاز از معرفی است. به حق او را «معلم ثانی» و «فیلسوف المسلمین من غیر مدافع» لقب دادهاند [٢]. اهل ترکستان است. معلوم نیست که ایرانی نژاد است یا ترک نژاد. هم زبان ترکی میدانسته و هم زبان فارسی، ولی تا آخر در جامه و زی ترکان میزیسته است.

مردی بوده فوق العاده قانع و آزادمنش؛ غالباً کنار نهرها و جویبارها و یا گلزارها و