مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٧ - قرن نهم

وی است که شرح کتاب مفتاح الغیب صدرالدین قونوی است. شرح کردن کتب محیی الدین عربی و یا صدرالدین قونوی کار هر کسی نیست؛ فناری این کار را کرده است و محققین عرفان که پس از وی آمدهاند، ارزش این شرح را تأیید کردهاند. این کتاب در تهران با چاپ سنگی با حواشی مرحوم آقامیرزا هاشم رشتی (از عرفای محقق صد ساله اخیر) چاپ شده است. متأسفانه به علت بدی چاپ، مقداری از حواشی مرحوم آقامیرزا هاشم غیرمقروّ است.

٤. شمس الدین محمد لاهیجی نوربخشی، شارح گلشن راز محمود شبستری. معاصر میرصدرالدین دشتکی و علامه دوانی بوده و در شیراز میزیسته و مطابق آنچه قاضی نوراللَّه در مجالس المؤمنین نوشته است صدرالدین دشتکی و علامه دوانی- که هر دو از حکمای برجسته عصر خود بودند- نهایت احترام و تجلیل از وی میکردهاند. وی مرید سیدمحمد نوربخش بوده و سیدمحمد نوربخش شاگرد ابن فهد حلّی بوده که ذکرش در تاریخچه فقها گذشت. لاهیجی در شرح گلشن راز صفحه ٦٩٨ سلسله فقر خود را که از سیدمحمد نوربخش شروع و به معروف کرخی میرسد و سپس به حضرت امام رضا علیه السلام و ائمه پیشین تا حضرت رسول صلی الله علیه و آله منتهی میشود، ذکر میکند ونام این سلسله را «سلسلة الذهب» مینهد.

شهرت بیشتر لاهیجی به واسطه همان شرح گلشن راز است که از متون عالی عرفان به شمار میرود. لاهیجی به طوری که در مقدمه کتابش مینویسد در سال ٨٧٧ آغاز به تألیف کرده است. تاریخ دقیق وفاتش معلوم نیست، ظاهراً قبل از سال ٩٠٠ بوده است.

٥. نورالدین عبد الرحمن جامی. عرب نژاد است و نسب به حسن شیبانی فقیه معروف قرن دوم هجری میبرد. جامی شاعری توانا بوده است. او را آخرین شاعر بزرگ عرفانی زبان فارسی میدانند. در ابتدا «دشتی» تخلص میکرده است، ولی چون در ولایت جام از توابع مشهد متولد شده و مرید احمد جامی (ژنده پیل) هم بوده است، تغییر تخلص داده و به «جامی» متخلص شده است. میگوید: