مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٨ - خلاصه و بررسی

در سال ١٣١٢ درگذشت.

٣٥. آخوند ملامحمدکاظم خراسانی. در سال ١٢٥٥ در مشهد در یک خانواده غیرمعروف متولد شد و در ٢٢ سالگی به تهران مهاجرت کرد و مدت کوتاهی تحصیل فلسفه کرد و سپس به نجف رفت. دو سال درس شیخ انصاری را درک کرده است اما بیشتر تحصیلاتش نزد میرزای شیرازی بوده است. میرزای شیرازی در سال ١٢٩١ سامرا را محل اقامت خود قرار داد ولی آخوند خراسانی از نجف دور نشد و خودش مستقلًا حوزه درس تشکیل داد. او از مدرسین بسیار موفق است. در حدود هزار و دویست شاگرد از محضرش استفاده میکردهاند و در حدود دویست نفر آنها خود مجتهد بودهاند.

فقهای عصر اخیر نظیر مرحوم آقاسیدابوالحسن اصفهانی، مرحوم حاج شیخ محمدحسین اصفهانی، مرحوم حاج آقاحسین بروجردی، مرحوم حاج آقاحسین قمی و مرحوم آقاضیاء الدین عراقی همه از شاگردان او بودهاند. شهرت بیشتر آخوند خراسانی در علم اصول است. کتاب کفایة الاصول او یک کتاب درسی مهم است و حواشی زیادی بر آن نوشته شده است. آراء اصولی آخوند خراسانی همواره در حوزههای علمیه نقل میشود و مورد توجه است. آخوند خراسانی همان کسی است که فتوا به ضرورت مشروطیت داد و مشروطیت ایران رهین اوست. او در سال ١٣٢٩ هجری قمری درگذشت.

٣٦. حاج میرزاحسین نائینی. از اکابر فقها و اصولیون قرن چهاردهم هجری است.

نزد میرزای شیرازی سابق الذکر و سیدمحمد فشارکی اصفهانی سابق الذکر تحصیل کرده است و خود مدرسی عالیمقام شد. شهرت بیشتر او در علم اصول است. به معارضه علمی با مرحوم آخوند خراسانی برخاست و از خود نظریات جدیدی در علم اصول آورد. بسیاری از فقهای زمان ما از شاگردان اویند. او کتابی نفیس به فارسی دارد به نام تنزیه الامة یا حکومت در اسلام که در دفاع از مشروطیت و مبانی اسلامی آن نوشته است. او در سال ١٣٥٥ هجری قمری در نجف وفات یافت.

خلاصه و بررسی

ما مجموعاً سی وشش چهره از چهرههای مشخص فقها را از زمان غیبت