اجتماعی باشد- که اکیداً مورد تشویق و توصیه اسلام است- میگذارد و میان زهد و تقوا به مفهوم بودایی و مسیحی که هریک از عبادت و فعالیت را به یک دنیای جداگانه مربوط میداند و زهد و تقوای اسلامی که عبارت است از علوّ نظر و پاکی و طهارت نفس فرق نمینهد و یا نمیخواهد فرق نهد.

از همه عجیبتر پیش کشیدن بحث قضا و قدر است که به پیروی از اروپاییان آن را عامل انحطاط مسلمین میشمارد. بهتر این بود لااقل این بحث را به کسانی که تخصصی دارند واگذار میکرد. این بنده در رساله «انسان و سرنوشت» به اندازه لازم درباره قضا و قدر به مفهوم اسلامی آن و تأثیر و یا عدم تأثیر آن در انحطاط مسلمین بحث کرده است، و آن رساله چاپ شده و در اختیار خوانندگان محترم این کتاب است.

در کتابهای درسی دبستانی و دبیرستانی کم و بیش همین طرز تفکر تبلیغ میشود. کمتر کتاب کلاسیک را میتوان یافت که وارد این بحث شده باشد و این طرز تفکر را تبلیغ نکرده باشد. ما نمونهای از یک کتاب دبیرستانی نقل و به همان اکتفا میکنیم. در جغرافیای سال دوم دبیرستان، تحت عنوان «جغرافیای انسانی ایران» مینویسد:

«تأسیس و ایجاد دانشکده پزشکی جندی شاپور (در خوزستان) در زمان ساسانیان نمودار توجه عمیق ایرانیان به مسائل علمی بوده. بهطور قطع کتب و رسالات پرارزشی در آن زمان به وسیله ایرانیان تدوین گردیده است که متأسفانه بر اثر حملات بیگانگان از بین رفته و اکنون فقط اسامی بعضی از آنها به یادگار مانده است. تسلط عرب بر ایران در حیات علمی و ادبی ما تأثیر عمیقی داشته است، زیرا از یک سو قسمت اعظم آثار علمی و ادبی و هنری ما را محو و نابود ساخت و از سوی دیگر مهاجمان زبان و خط خود را آنچنان بر ما تحمیل کردند که بسیاری از دانشمندان ایرانی مانند ابن مقفّع، محمد زکریای رازی، ابوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، ابونصر فارابی، امام محمد غزالی و حکیم عمر خیام نیشابوری آثار علمی و ادبی فراوانی به زبان عربی منتشر ساختند. از قرن سوم هجری که بر اثر مجاهدات و مبارزات دلیرانه مردم ایران کشور ما استقلال خود را باز یافت، زبان کنونی اعتبار فراوانی گرفت و گویندگان و نویسندگان