مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٢ - ثنویت زردشتی

«آنان (آریائیان) از این ارواح مضر متنفر بودند، آنها را لعنت میکردند و هیچ وقت در صدد بر نمیآمدند که رضایت خاطرشان را فراهم و به واسطه قربانیها، اوراد و عبادتهای مختلف غضب ایشان را مبدل به رحمت سازند و همین خود یکی از وجوه اختلاف اساسی معتقدات اقوام آریایی با اقوام ترک و مغول میباشد؛ چه مطابق عقیده اینان باید قوای مضر را به وسیله عبادت و قربانیها ارضا کرد، باید مرحمت و دفع مضرت آنان را خرید و با ایشان ساخت.» [١]

اگر سخن دکتر معین را بپذیریم، باید بگوییم زردشت از این نظر اصلاحی نکرده است؛ پرستش دیوها در میان آریائیان معمول نبوده تا زردشت نهی کند. ولی ظاهراً این ادعا اشتباه است و بر خلاف گفته همه محققان است. از تأکیدات شدیدی که از زردشت در این زمینه نقل شده معلوم میشود که پرستش دیوها معمول بوده است.

در کتاب تاریخ جامع ادیان، تألیف جان ناس، ترجمه علی اصغر حکمت، پس از بحثی درباره تغییراتی که در مفهوم کلمه «اهورا» و کلمه «دیو» در میان هندیها و ایرانیها پیدا شده است میگوید:

«زردشت ... بالصراحة اعلام فرمود که این دیوها (معبود مغان و تورانیان) همه ارواح شریر و زیانکارند که با ارواح نیک و روانهای خیر و نیکوکار در ستیز و آویز میباشند. آنها پدر دروغ و فریبنده نهادهای پاک میباشند و مصدر شر و بدی و زشتکاریاند و آدمیان را از پرستش اهورامزدا باز میدارند. پس عبادت آنها را منع فرمود.» [٢]

جان ناس دعوت زردشت را در مطالب ذیل خلاصه میکند:

«الف. اعلام بعثت خودش و دعوت مردم به قبول پیامبری او.

ب. از آن همه ارواح متعدده (رایج و معمول در میان مردم آن عصر) تنها یک روان خوب و نیکو که اهورامزدا بود پذیرفته و او را بالاترین و بزرگترین خدایان دانست، آفریدگار و دانا و برترین روانهای علوی قرار