فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٥ - ١ علم به وقایع گذشته

تاریخ در قرآن

علم تاریخ

بحث تاریخ را با بیان دیگر از سر میگیریم و شاید چیزی از آنچه که گفتیم تکرار نکنیم یا اگر تکرار بشود در ضمن مطالب خواهد آمد. یکی اینکه تاریخ چیست و ما تاریخ را چگونه تعریف کنیم؟

سه نوع علم تاریخ

١. علم به وقایع گذشته

از تاریخ سه جور میتوان برداشت داشت و در واقع سه تعریف میشود کرد که معنایش این میشود که ما سه نوع علم تاریخ میتوانیم داشته باشیم که هر سه را هم میتوان «تاریخ» نامید. یکی اینکه بگوییم تاریخ یعنی حوادث و وقایع گذشته. حوادثی که در زندگی بشر پیش میآید اگر به زمان گذشته تعلق داشته باشد تاریخ است. البته این هم بر دو قسم است: تاریخ فردی و تاریخ اجتماعی، یعنی حوادثی که مربوط به افرادی باشد یا حوادثی که مربوط به یک جامعه باشد. غالباً در قدیم که تاریخ مینوشتند تاریخ را همین میدانستند، یعنی یک سلسله وقایع و حوادثی که در گذشته واقع شده است و علم تاریخ یعنی علم به این حوادث و وقایع گذشته، که تقریباً در زندگینامهها، فتح نامهها، شرح حال افراد و اشخاص، بیان جنگها، شکستها و این گونه مسائل خلاصه میشد.

قهراً یک امر نسبی هم میشود یعنی هر حادثه و واقعهای که درباره آن قضاوت میشود، اگر در همان