فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٧ - رسالت ادیان الهی

به او گفتهاند و او هم همانها را بازگو میکند، او را نمیشود کافر دانست.

- فرمودید در طول تاریخ، مذهب انبیا در مقابل مذهب شرک بوده یعنی مذهب در مقابل مذهب بوده، آیا ...

استاد: آن را از قول آنها گفتم. مذهبِ در مقابل لامذهبی هم بوده. حتی در همین محیط عربستان مبالغه است که بگوییم هرچه وجود داشته مذهب شرک بوده. عدهای بودند که بکلی لامذهب بودند، نه به شرک اعتقاد داشتند نه به توحید. قرآن از گروه مشرکین نقل میکند: وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمواتِ وَ الْارْضَ لَیقولُنَّ اللَّهُ [١]. یا میگویند که ما نَعْبُدُهُمْ الّا لِیقَرِّبونا الَی اللَّهِ زُلْفی [٢]. پس اللَّه را قبول داشتند. از یک عده دیگر که از همین مردم عرب بودند نقل میکند که میگفتند: ما هِی الّا حَیاتُنَا الدُّنْیا نَموتُ وَ نَحْیا وَ ما یهْلِکنا الَّا الدَّهْرُ [٣] هم معاد را انکار میکردند هم مبدأ را. گفتند جز همین زندگی دنیا نیست و آن دستی هم که ما را میآورد و میبرد جز دست روزگار دست دیگری نیست. پس اینها هم هستند؛ آیا قرآن با اینها مبارزه نکرده؟ چرا، قرآن با اینها هم مبارزه کرده.

اینهایی که میگویند قرآن فقط با مذهب شرک مبارزه میکند برای این است که هدف مبارزه مذهب را فقط و فقط تأمین نیازهای مادی میدانند، پس طرفشان مذهب شرک میتواند باشد ولی لامذهبی ضرورتی ندارد، ممکن است لامذهبی در این جناح قرار بگیرد، در این صورت مبارزه با آن در رسالت مذهب نیست. اگر ما رسالت مذهب را مبارزه طبقاتی دانستیم قهراً جنگ مذهب فقط علیه طبقه برخوردار میشود که از خودش هم یک مذهب دارد. دیگر جنگ مذهب علیه لامذهبی نمیشود. اگر لامذهبهایی در آن طبقه باشند چرا، ولی اگر لامذهبهایی در آن طبقه نباشند بلکه در این طبقه باشند میگویند دیگر مذهب با آنها جنگی ندارد. و هر جنگِ علیه لامذهبی را که صرفاً علیه لامذهبی باشد خدعه میدانند و لذا قبول ندارند کسی امروز بیاید علیه ماتریالیسم یا مارکسیسم مبارزه کند. میگویند اصلًا این مبارزه رسالت مذهب نیست، علیه سرمایه داری