فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - مَطلع دعوت پیغمبر اسلام

میکنند. وَ امَروا بِالْمَعْروفِ و امر به معروف میکنند، معروف را بهطور کلی اجرا میکنند وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکرِ با زشتیها بهطور کلی مبارزه میکنند. وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْامورِ [١].

در اولین آیاتی که اجازه جهاد میدهد و مردم را دعوت به جهاد میکند بر چه امری تکیه کرده است؟ بر یک سلسله خواستهای مادی تکیه کرده است یا بر یک سلسله خواستهای معنوی؟

خواست معنوی: ای مظلومهایی که به جرم اینکه گفتید لا اله الّا اللَّه شما را بدون حق از دیارتان بیرون کردند، ما به شما اجازه جهاد میدهیم و اگر همین جهادها و دفاعها نباشد سنگ روی سنگ بند نمیشود.بعد در آیه آخر: ما به شما به این جهت اجازه جهاد و دفاع میدهیم که وقتی که شما روی کار بیایید، مجری دستورهای الهی باشید نه اینکه شما به جای آنها بنشینید، بگوییم چرا همه منافع را آنها بخورند و همه مزایا را آنها ببرند و شما نداشته باشید؟ تکیه روی این نیست که آنها خوردند و بردند، شما چرا نخورید و نبرید؟

مَطلع دعوت پیغمبر اسلام

ظاهراً امر مسلّمی باشد که اولین آیاتی که بر پیغمبر اکرم وحی شد همان چند آیه کوتاه اول سوره اقْرَأ است:

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذی خَلَقَ. خَلَقَ الْانْسانَ مِنْ عَلَقٍ. اقْرَأْ وَ رَبُّک الْاکرَمُ. الَّذی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ. عَلَّمَ الْانْسانَ ما لَمْ یعْلَمْ [٢].

این، افتتاح وحی است. کأنه با این آیات زبان وحی پیغمبر را باز میکنند: اقْرَأْ بخوان، به نام خدا بخوان، خدای چنین، خدایی که چنین تعلیم کرده است. این آیات، آیات افتتاحیه وحی است که بعد پیغمبر اکرم از حراء پایین میآید و بعد به خانه خودش میرود و به خدیجه میفرماید که من را بپوشان و حضرت زیر یک گلیم مانندی میرود و او رویش را میپوشاند. در همان حال دومرتبه فرشته الهی نازل میشود و سوره یا ایهَا الْمُدَّثِّرُ را نازل میکند. اولین آیاتی که پیغمبر را امر به دعوت کرده اینهاست. (آیات اقْرَأْ امر به دعوت