فلسفۀ تاریخ ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩١ - خوشبینی قرآن به تاریخ

هیچ نصیحت و پندی و به هیچ تنبیهی نتوانسته او را سر کلاس بیاورد و بالا ببرد، بعد پدرش که میآید، به آن پدر میگوید: رهایش کن، فایده ندارد، یک موجود اسقاطی است. انَّ الَّذینَ کفَروا سَواءٌ عَلَیهِمْ [٤] اینهایی که دعوت پیامبر به آنها عرضه شد و کفر ورزیدند (کفر، بعد از عرضه است) دیگر فایده به حالشان ندارد. سَواءٌ عَلَیهِمْ ءَ انْذَرْتَهُمْ امْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لایؤْمِنونَ. خَتَمَ اللَّهُ عَلی قُلوبِهِمْ وَ عَلی سَمْعِهِمْ وَ عَلی ابْصارِهِمْ غِشاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظیمٌ [٥].

گروه سوم که برای اینها اهمیت بیشتری قائل است به دلیل اینکه آیات بیشتری در شأن اینها نازل کرده است گروه منافقین هستند. منافقین کسانی هستند که از مذهب علیه مذهب استفاده میکنند یعنی تظاهر به مذهب میکنند و حال آنکه در باطن ضد مذهب هستند: وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یقولُ امَنّا بِاللَّه وَ بِالْیوْمِ الْاخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنینَ. یخادِعونِ اللَّهَ وَ الَّذینَ امَنوا وَ ما یخْدَعونَ الّا انْفُسَهُمْ وَ ما یشْعُرونَ [١]. اینها در مقام فریب دادن خدا برمیآیند، حقیقت را میخواهند فریب بدهند، مؤمنین را میخواهند فریب بدهند. (شاید آن قسمت اولش که «خدا را میخواهند فریب بدهند» ناظر به این است که پیغمبر را میخواهند فریب بدهند.) قرآن میگوید اینها در فریبکاریشان موفق نیستند: وَ ما یخْدَعونَ الّا انْفُسَهُمْ اینها به خیال خودشان مردم را میفریبند ولی در واقع خودشان را میفریبند.

وَ ما یشْعُرونَ و نمیفهمند، شعور ندراند. نقش خدعه را دارد بیان میکند، میگوید خدعه با اهل حق اینچنین است: وَ ما یخْدَعونَ الّا انْفُسَهُمْ وَ ما یشْعُرونَ. حافظ میگوید: