ادیان، مذهب آمده است برای اینکه بشر را تحت تأثیر خودش قرار بدهد. مارکس و پیروانش میگویند دین و مذهب خودش تازه ظلمتی روی همه ظلمتهاست، نیرنگی بوده است برای تثبیت آن ظلمها و ظلمتها. و برای اینکه خوشبینی آن کسانی را که به پیغمبران و ادیان خوشبین هستند از بین ببرند نهایت درجه کوشش میکنند که فاصله اشتراک اولیه و اشتراک ثانویه را آنچنان تاریک نشان بدهند که به فرد مذهبی هم بگویند مذهب هیچ وقت نقشی نداشته. مذهب نمیتوانسته بشر را بسازد. مذهب در طول تاریخ شکست خورده. بشر بوده که مذهب را میساخته. بشر تحت تأثیر مذهب نبوده، همان مذهبی که تو میگویی، بلکه مذهب همیشه یک آلت و وسیله در دست بشر برای ظلمها و تحمیقها بوده، تریاک توده بوده است.

بله، آنها هم انکار نمیکنند که در طول تاریخ گاهی نهضتهایی از طرف محرومها رخ میداده (البته از نظر آنها وقتی محروم نهضت میکند طرفدار عدالت نیست، طرفدار حق خودش است، منتها اگر عدالت اجرا بشود با حقوق او هم تطبیق میکند) ولی میگویند این نهضتها در دورهای که وضع تولیدی مالکیت خصوصی و فردی و مالکیت زمین و فئودالیسم و امثال اینها را ایجاب میکرده نمیتوانسته به نتیجه برسد. اگر هم احیاناً در تاریخ برقی به سود بشریت جهیده، موقّت بوده، جهیده و خاموش شده، دومرتبه ظلمت همه جا را فرا گرفته است. اگر احیاناً روزی چیزی پیدا شده که قاتق نان بشر باشد همان تبدیل به بلای جان بشر شده، و بشر یک راه بیشتر ندارد، باید صبر کند، به قول یکی از مارکسیستها این اتوبوس تاریخ که راه افتاده روزی به مقصد خودش خواهد رسید.

مقصد نهایی آن وقتی است که ابزار تولید جبراً اشتراکیت و سوسیالیسم علمی (به قول اینها) را ایجاب میکند؛ یعنی انسان نقشی در ایجاد سوسیالیسم علمی ندارد، نه میتواند آن را جلو ببرد و نه عقب، چیزی است که خود به خود مثل یک جریان خودکار طبیعی باید پیش بیاید، زمانش باید برسد. تا زمانش نرسیده شما نمیتوانید آن را ایجاد کنید، وقتی هم که زمانش (یعنی عهدش، تاریخش، دورهاش) رسید البته در دوره خودش یک ساعت جلو بردن یا عقب بردن معنی ندارد، همان تشبیهی که مارکس کرده: [انسان نسبت به پیدایش سوسیالیسم] مثل یک ماماست برای زایاندن بچه. ماما دیگر نمیتواند بچه را در رحم برساند. بچه یک تاریخ و حسابی دارد که در رحم باید برسد. نقش ماما این است که فقط میتواند مثلًا درد را کمتر کند. اگر ماما و پزشک بالای سر زائو نباشد ٤٨ ساعت باید درد بکشد بعد بزاید، او ممکن است که با دوا و معالجه و آمپول فشار کاری کند