که در روحیه استضعاف شدگی قهراً مثلًا حالت پرخاشگری- که لازمه استضعاف شدگی است- باید وجود داشته باشد و هرچه که لازمه پرخاشگری باشد، چون مستضعف میخواهد کوشش کند برای اینکه استضعافگر را از پا دربیاورد.

به تقوا هم احتیاج دارد، به امانت هم احتیاج دارد، به درستی و به همبستگی هم احتیاج دارد. تا زمانی میرسد که جامعه به صورت یک جامعه واحد درمیآید یعنی دیگر دو طبقه وجود ندارد، به صورت یک طبقه [درمیآید.] ناچار این نظریه باید بگوید یک اخلاق سوم به وجود میآید که نه عین اخلاق استضعافگر است و نه عین اخلاق استضعاف شده، یک اخلاق انسانی خاصی است که با هیچ کدام از اینها سنخیت ندارد؛ چون اینها میگویند اخلاق مثل هرچیز دیگر متغیر است. به تبع اینکه وضع جامعه از نظر نظامات اقتصادی تغییر میکند اخلاق هم تغییر میکند. وقتی که نظام اقتصادی نظام جدیدی شد یک اخلاق جدید روی کار میآید. شاید هم نمیتوانند پیش بینی کنند که آن چگونه اخلاقی است ولی به هرحال این اخلاق نیست.

- یک اشکال دیگر اینجا وارد است و آن اینکه از طبقه مستضعفین (با توجه به کلمهاش) امکان دارد که دستهای کافر باشند و ما این را زیاد میبینیم. آنوقت اگر مسئله فطرت را هم ضمیمهاش کنیم این امر هیچ توجیهی ندارد، دلیلی ندارد که گروهی از این طبقه کافر شده باشند.

استاد: جواب این سؤال را دادیم. اگر موانعی که قرآن برای قبول ایمان ذکر میکند تنها استضعافگری باشد، مطلب همین است که شما میگویید. ولی قرآن موانعی ذکر میکند که یکی از آنها استضعافگری است. مثلًا گفتیم که خود جهالت و عادت و تقلید یک مانع بزرگی است. ممکن است که کسی مستضعف باشد و در عین حال دعوت انبیا را به علت موانع دیگر نپذیرد. البته در میان مانعها شک ندارد که مانع استضعافگری قویترین مانعهاست.

آیه استضعاف

اولین آیه [آیات] اول سوره قصص است: اعوذُ باللَّه من الشّیطان الرّجیم. بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم. طسم. تِلْک آیاتُ الْکتابِ الْمُبینِ. نَتْلوا عَلَیک مِنْ نَبَا موسی وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ