که یک نماز جمعه صحیح بپا شده، میگوید وقتی که نماز جمعهای بپا شده است، ای مردم دیگر شما آنجا معطّل کارهای زندگی نشوید، فوراً بشتابید. و این دومی درست است.

در این آیه هم یک وقت ما میگوییم آیه دستور جهاد است. در این صورت معنایش این است که بعد از اینکه بیان حال کافران را کرد: الَّذینَ کفَروا وَ صَدّوا عَنْ سَبیلِ اللَّهِ اضَلَّ اعْمالَهُمْ، و بعد احوال اهل ایمان را ذکر کرد که کفَّرَ عَنْهُمْ سَیئاتِهِمْ وَ اصْلَحَ بالَهُمْ و دلیلش را هم ذکر کرد که ذلِک بِانَّ الَّذینَ کفَرُوا اتَّبَعُوا الْباطِلَ وَ انَّ الَّذینَ امَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَ یک دفعه دستور جهاد میدهد، میگوید بنابراین هرجا که کافران را گیر آوردید و گرفتید (این کافرانی که گفتیم، یا مثل اینها) باید با آنها بجنگید. و یک وقت میگوییم که آیه دستوری میدهد در آنجا که جنگی وجود دارد. مفروض این است که جنگی بین اهل ایمان و اهل کفر وجود دارد که باید هم باشد؛ در این زمینه دارد دستور میدهد.

حالا کدام یک از این دوتاست؟

لِقاء در زبان عربی یک معنی عام دارد و آن ملاقات کردن است. هر دو نفری که در کوچه هم با همدیگر برخورد میکنند میگویند همدیگر را ملاقات کردیم. لَقیتُ زَیداً یعنی زید را ملاقات کردم. ولی «لِقاء» یک اصطلاح خاص در زبان عرب دارد که به خصوصِ جنگ میگویند. اگر گفت: «یوْمَ اللِّقاء» یعنی روز جنگ. این معنی خاصی است که این کلمه در زبان عربی دارد. اگر در «اذا لَقیتُمُ الَّذینَ کفَروا ...» لقاء به معنی اعمّ عرفی باشد، معنی آیه این است که هر مسلمانی در هر جا هر کافری را دید شمشیر را بردارد و گردنش را بزند؛ هر جا کافری دیدید زود گردنش را بزنید. اذا لَقیتُمْ هر جا ملاقات کردید، در خیابان یا کوچه یا خانه، در خواب یا بیداری. هیچ مفسری این احتمال را نمیدهد. اذا لَقیتُمْ ناظر به لقاء میدان جنگ است. اذا لَقیتُمُ الَّذینَ کفَروا یعنی آنجایی که جنگ برپاست. دستوری در زمینه جنگِ موجود میدهد.

- آنجایی که برخورد کردید؟

استاد: بله، این برخوردِ به معنی خاص است. لقاء، اینجا تصادم خاصِ در میدان جنگ است. در زبان عرب وقتی میگویند من در یوْم اللِّقاء چنین هستم یعنی وقتی که در میدان جنگ باشم.«اذا لَقیتُمُ الَّذینَ کفَروا» یعنی وقتی که دارید با کافران میجنگید. فرض بر این است که جنگی وجود دارد. دستورِ این است که شما کی حق اسیر گرفتن دارید کی ندارید. آیه میخواهد بگوید که هدف از جنگ در درجه اول، نیروی دشمن را درهم