قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٣٨٢

زيرا وقتى، سلطانِ ايران، ارمنيّه را غارت كرده و اسرايش را آنجا سكنى دادند، و استر خوب راهوار از آنجا آرند.

بردك : (چو اندك) لُغز[چيستان] و معمّا و افسانه.

بَردَم : نام اصلىِ بردع[ر.م] است.

بردن : (چو دلبر) تندى و تيزرفتارى و اسب جلد و تند و(چو خفتن) يافتن و ربودن و ضدِّ آوردن.

بردنگ : (چو بدرنگ) پشته و كوه كوچك.

بِردُون : (چو فرعون) اسب نر تند و جلد.

برده : (چو پرده) غلام و كنيز وبنده و اسير.

بردهان : (ل)رجوع به «فردجان» شود.

بردى : ظروف سنگى و خرمايى است لطيف و گياهى است كه بيشتر در مصر بوده و از آن كاغذ سازند و در تحفه]ر.ض [گويد: آن نباتى است ساقش غليظ و مدوّر و نرم و زياده بر ذرعى و آن را ريزه كرده و ريسمان ترتيب مى دهند و گُلش مستدير]گرد [و ضخيم و سفيد و ذهبى[طلايى] و خوش منظر و برگش مثل برگ خرما دراز، و كاغذ مصرى از آن و بشنينِ]گلى در مصر [آن : كه پخته باشند : ساخته مى شود، و مراد از قرطاس در كتب طبى، آن كاغذ است. و بالجمله لفظ بردى، به نوشته مخزن]ر.ض [عربى است و به پارسى «پيزر» و به سريانى «بانورس» و به هندى «كوندل» و به مصرى «فاقير» گويند و رجوع به «پاپيروس» هم نمايند. و هم در مخزن]ر.ض [گويد: سامان نام پارسىِ نوعى از بردى است كه به پارسى «پيزر» گفته و بسيار نرم و نازك مى باشد.

بَرديدن : از راه دور شدن و به كناره كشيدن.

بَرديرلوس : به يونانى، مرغ چكاوك است.

بردين : چرك و وسخ.

بَرراه; بَررَه : آراسته و خوب و آراستگى و خوبى و برازيدن.

بَرز : بر وزن و معنى ورز.

برزكار; برزگر : مُزارع و زراعت كننده كه «كديور» و «برزيگر» و «بازيار» و «شميز» و «شومز» و «شوميز» و «كشاورز» و «كشتمند» هم [گويند].

برزال : (ل) يكى از عشاير قبايل بربريّه مى باشد.

برزخ : (ر) به عربى، وسط و ميانه هر چيز، خصوصاً عالمِ مابينِ دنيا و آخرت كه از ساعت مرگ و قبض روح است تا وقت حشر و به اصطلاح جغرافيين عرب، راهِ تنگ و درازى است از زمين كه مابين دو نقطه زمين بوده و آنها را به همديگر وصل نمايد و يا زبانه خاكى است كه مابين دو دريا واقع باشد، در مقابلِ بغاز[تنگه]، و آن را «مختنق» نيز گويند.

برزدن : برابرى و همسرى كردن و به هم آوردن و استثنا نمودن و از هم جدا ساختن و كشتى به كنار رسيدن و حساب كردن چند نفر قمار را به انگشت.

برزده : موضوع و مستثنى شده و اسم مفعول و ماضى بعيد از برزدن.

برزك : (چو اندك) بزرك[ر.م] و تخم كتان.

برزكار; برزگر ---> برز.

برزم : (چو مريم) ناز و كرشمه و قلعه اى است در كنار آب آمون[در آسياى مركزى].

برزن : (چو دلبر) محلّه و كوچه و صحرا و سر كوچه و محلّه و (چو سندل) امر به زدن و تابه گلى كه بر بالاى آن نان پزند.

بُرزو : پهلوانى بوده مشهور.

بُرْزُويلا : مبارزى بوده تورانى[در شاهنامه حكومتى ترك در آسياى مركزى]، در لشگر افراسياب.

برزه : (چو لرزه) زراعت و شاخ درخت و هم موضعى است در جزيرة العرب كه در زمان جاهليّت وقعه اى مابين بنى سليم و بنى فارس در آنجا واقع، و يوم برزه مشهور است.

برزه كار; برزه گر : برزگر.

برزه گاو : گاو زراعت.

بَرزيدن : زراعت كردن و به كارى مواظبت نمودن.

برزيق : آدم كودن و نافهم و احمق.

بَرزيگر : برزگر.

برزيل ]ر برازيليا[.

بَرزين : آتش و صحرا و آشكار و هويدا و كوچه و محلّه و مبارزى بوده ايرانى و آتشگده ششمينِ پارسيان است در